شمال ما: چرا امر به معروف و نهی از منکر که دارای پشتوانه عقلی و فطرتی محکمی است، مورد بیمهری بسیاری از مسلمانان قرار گرفته، بگونهای که بیشتر از هر واجب دیگری ترک میشود؟
به گزارش ایسنا، مسئله امر و نهى، ریشه در درون انسانها داشته و مربوط به نژاد و منطقه و یا دین و آیین خاصى نمىشود، بلکه هر کس از هر نژاد و ملیتی و تابع هر آئین و مسلکی که باشد اگر فطرت سالم و دست نخوردهای داشته باشد، اعمال زشت و ناپسند را نمیپذیرد و نسبت به کارهای خوب روی خوش نشان میدهد.
علاوه بر فطرت، عقل نیز این موضوع اجتماعی را به خوبی درک میکند، چراکه هر جامعهای تحت تأثیر عقاید، اندیشهها، اخلاق و رفتار دیگران قرار دارد و هر زیان فردى امکان این را دارد که به صورت یک زیان اجتماعى درآید؛ به همین دلیل منطق و عقل به افراد اجتماع اجازه مىدهد که برای حفظ کیان جامعه از فساد و تباهی از هر گونه تلاش و کوششى دریغ نکنند.
اسلام نیز در قالب قانونی متعالی با نام «امر به معروف و نهی از منکر» به این نیاز فطری و عقلی پاسخی مناسب داده و با برقراری رابطه و پیوند «ولایت» میان مومنین از آنها خواسته است که از طریق امر به نیکیها و نهی از امور ناپسند، پیوسته درصدد اصلاح خود و جامعه باشند.
چرا امر به معروف و نهی از منکر نمیکنیم؟
حال این سؤال اساسی مطرح است که چرا امر به معروف و نهی از منکر با آن همه آثار و برکات و روایات فراوانی که پیرامون آن مطرح گردیده و از سویی دیگر دارای پشتوانه عقلی و فطرتی محکمی است، مورد بیمهری بسیاری از مسلمانان قرار گرفته، بگونهای که بیشتر از هر واجب دیگری ترک میشوند؛ چرا مردم در برابر منکراتی که مشاهده میکنند از خود حساسیتی نشان نداده و یا با بیتفاوتی از کنار آن میگذرند؟
ناآگاهی از اهمیت امر به معروف و نهی از منکر
یکی از مهمترین ابزارها و لوازم بذل توجه به هر موضوعی، دانستن اهمیت و فضیلت آن چیز است و بدیهی است که تا کسی عملی را مهم و ارزشمند تلقی نکند، هرگز به سراغ آن نخواهد رفت؛ همچنین است امر به معروف و نهی از منکر که تا ما به ارزش و اهمیت آن در اسلام و نیز در ساختن و پالایش جامعه و زشتیها و پلشتیها پی نبریم، عمل به آن نیز برایمان مشکل خواهد بود.
عدم توجه به واجب بودن امر به معروف و نهی از منکر و حرام بودن ترک آن
نماز، روزه، خمس، زکات، جهاد، حج، امر به معروف، نهی از منکر، تولی و تبری از جمله فروع دین هستند و برخی از مردم اگرچه تصور کلی از فروع دین دارند، اما اهمیت برخی از این فروع را نمیدانند؛ از این رو در عرصه عمل نیز به این فروع بیتوجه هستند.
ناآگاهی از نتایج ویرانگر ترک امر به معروف و نهی ازمنکر
تسلط اشرار و عدم استجابت دعا، فراگیر شدن عذاب، بغض و لعن خداوند متعال و نقصان روزی از جمله مهمترین آثار ترک این واجب الهی است.
ترسیدن از امر به معروف و نهی از منکر
یکی از القائات شیطان در مسیر انجام فرایض الهی ایجاد ترس میباشد. ترس از درگیری و آسیب جسمی، ترس از آبروریزی، ترس از ضرر مالی، ترس از سرزنشها و نیش زبانها، ترس به خاطر از دست دادن موقعیت و… همه از نمونههایی از ترس هستند که باعث میشود افراد نسبت به فریضه امر به معروف و نهی از منکر بیتوجهی کنند و حال آنکه اگر همه به وظیفه خود عمل نمایند دیگر جایی برای هیچ یک از این ترسها باقی نمیماند.
ضعف ایمات و ناامیدی
ضعف ایمان علتالعلل این بیاعتنایی و بیشتر بدبختیهایی است که گریبانگیر بشر میشود. ضعف ایمان قدرت و شجاعت اخلاقی را از انسان سلب کرده و او را تحت نفوذ و مرعوبیت از قدرتهای موهومه و اعتبارات ظاهریه، خوار و زبون میسازد؛ بدترین نقطه ضعف انسان که با وجود آن او را از هیچ عمل زشت و ارتکاب خلاف وظیفه نمیتوان مصون دانست، بیایمانی و ناامیدی از رحمت خداست.
بهانههای شرعی در انجام امر به معروف و نهی از منکر
یکی از شرایط امر به معروف و نهی از منکر، احتمال تاثیر است. برخی از متدینین به بهانه اینکه امر به معروف و نهی از منکر ما تاثیرگذار نخواهد بود، در انجام آن تعلیل میورزند، در صورتی که مراجع بزرگ تقلید، حتی با وجود احتمال عدم تاثیر امر به معروف و نهی از منکر، وجوب آن را ساقط نمیدانند و اگر گمان کنیم که اجرای آن تاثیرگذار است، عمل به امر معروف و نهی از منکر را واجب میدانند.
محدود کردن حوزه امر به معروف و نهی از منکر
بعضی از ما فکر میکنیم که امر به معروف و نهی از منکر فقط مختص موضوع حجاب است حال آنکه امر به معروف و نهی از منکر در تمام جنبههای زندگانی اعم از سیاسی، اعتقادی، اقتصادی، اداری و اخلاقی باید جاری و ساری باشد. معروف و منکر، محدود به اموری جزیی نیست و دایره وسیعی دارد؛ معروف همه کارهای خوب و منکر همه کارهای بد را شامل میشود.
انداختن امر به معروف و نهی از منکر به گردن دیگران
امر به معروف و نهی از منکر شرعا واجب کفایی است، یعنی اگر کسی نسبت به آن قیام کند، از گردن دیگران ساقط است، اما در واجب کفایی تا وقتی که این وظیفه به صورت کامل انجام نشده، وجوب از عهده افراد ساقط نمیشود و همچنان واجب است.
ناآگاهی از شیوههای صحیح امر به معروف و نهی از منکر
بسیاری از ما منکر را میشناسیم، اما بلد نیستیم چگونه باید امر و نهی کرد. تصور ما این است که امر به معروف و نهی از منکر یک اقدام سلبی و متضمن یک برخورد شدید و رویارویی است؛ حال آنکه امر به معروف و نهی از منکر در بیش از ۹۵ درصد موارد با زبان نرم و ملاطفت است و ظرافتهای خاص خود را دارد؛ لذا ضروت اتخاذ شیوههای صحیح و مناسب برای انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر در تذکر زبانی کاملا امری بدیهی است.
عملکرد غلط آمران و ناهیان
بدسلیقگی در اجرای امر به معروف در دهههای اخیر، سوء استفاده از این اصل مقدس و کجفهمیها و برداشتهای ناصواب موجب شده بعضی از آمران و ناهیان، در جهت انجام این فریضه مرتکب درگیری و تجسس، بدزبانی و دیگر گناهان شوند که خود این اعمال غیر قانونی و غیر شرعی باعث بدبینی مردم و همچنین زمینهساز تعطیلی این فریضه بزرگ الهی از سوی دیگر افراد جامعه گردیده است.
با توجه به مطالب گفته شده میتوان چنین نتیجه گرفت که علت کمتوجهی به این فریضه مهم اسلامی از یک سو ریشه در موانع روحی افراد داشته و از سویی دیگر برخی موانع فرهنگی همچون عدم نهادینه شدن فرهنگ امر به معروف و فقدان بینش و آگاهیهای لازم در این مسئله دخیل میباشد؛ البته برخی موانع اجتماعی همچون ترک همکاری حکومت و مردم از آمران و ناهیان در این زمینه نقش بسزایی دارد که مجموعه این موانع زمینه را برای ترک این فریضه فراهم کرده است.
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید