علی علیزاده ازبری
شمال ما: در پرسش مهر امسال رئیسجمهور، که توسط معاون اول قرائت شد، آمده است: عزیزانم ایران با مشکل جدی کمبود آب روبهرو است. هر کدام از ما چگونه از آبهای ایران میتوانیم نگهداری و استفاده کنیم؟
جای بسی خوشحالی است که جناب رئیس جمهور به موضوع بسیار مهم آب پرداخته و جواب آن را از دانش آموزان طلب کرده اند. زیرا در طول هجده سال گذشته، این نخستین بار است که یک موضوع محیط زیستی به پرسش عالیترین مقام اجرایی کشور راه یافته است. در واقع درگیر کردن دانش آموزان با این موضوع حیاتی فوق العاده مهم است. اوایل انقلاب این تفکر رواج داده می شد که نفت سرمایه ملت است و حق آیندگان از آن باید حفظ شود.این موضوع استراتژی لازم و مهمی است که ریشه در تفکر توسعه پایداردارد. برای تحقق توسعه پایدار سهم آب چقدر است؟
ما درکشوری هستیم که همیشه تاریخ به شدت از کمبود آب در رنج بوده است.این کم آبی و بی آبی همزاد اقلیم خشک سرزمین ایران بوده و هست. در گذشته بیشتر کشاورزی ما دیم بود و آب کشاورزی و آب شرب مردم معمولا از رودخانه ها،چشمه ها ، قنات ها و آب انبار ها تامین می شد.امروزه به لطف برق و ژنراتور و پمپ های قوی ودستگاههای حفاری پیشرفته همه جای زمین را تا عمق زیاد سوراخ کرده با حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق هرچه آب در سفره های زیرزمینی بود را بالا کشیدیم و مصرف کردیم. همین حالا قیمت آب ازبنزین گران تر نباشد ارزان تر هم نیست.این آب گرانبها را که در طی هزاران سال در سفره های زیر زمینی جمع شده اند به مدد همان دستگاهها که ذکرش رفت با سرعت سرسام آور بالا می کشیم و با آن مثلا گوجه فرنگی کیلویی 500تومان تولید می کنیم! آب زيرزميني آبي است كه در زير سطح زمين ذخيره شده است. این آب زيرزميني گاهي اوقات صدها سال طول ميكشد تا جمع شود.و در زمان کوتاه حتی با افزایش بارندگی هم قابل جبران نیست.این در حالی است که میانگین بارندگی ما از 250 به 240 میلیمتر در سال کاهش پیدا کرده است. افت سطح آب زیرزمینی مشكلاتی همچون خشك شدن چاه های آب ، كاهش دبی رودخانه و آب دریاچه ها ، پایین آمدن كیفیت آب ، افزایش هزینه پمپاژ و استحصال آب و نشست زمین را بدنبال دارد. واقعيت اين است كه منابع آب كشور از طريق حفر بي رويه چاه ها در حال غارت شدن است یا بهتر بگوییم غارت شده است.این ادعا با آمار تعداد فراوان چاههای مجاز و غیر مجاز قابل اثبات است.
آقای رئیس جمهور لطفا دستور دهید دیگر چاه حفرنکنند.مشکل کم آبی را با حفر چاه و تخلیه آبهای زیر زمینی که تضمین ادامه حیات در این سرزمین است جبران نکنیم.آمار چاههای مجاز و غیر مجاز سرسام آور است . امروز هرکس در هرجا که هوس کند به لطف دستگاههای حفر چاه سوراخی در دل زمین ایجاد کرده و حتی شده در عمق 500متری به آب می رسد وآب سفره های زیر زمینی را بالا می کشد.آبی که سرمایه ملی ملت ماست و تعلق به همه دارد و با استراتژی تفکر پایدار ما حتما باید سهم آیندگان از آن را محفوظ بداریم.با این روند حتی برای نسل فعلی هم آبی باقی نمی ماند .
داستان رودخانه ها که از بی احترامی مضاعف ما به آنها خود حدیث مفصلی دارد.با گسترش شهر نشینی ،رودخانه های ما را نابود کرده ایم.به حریم آنها تجاوز کرده و ساخت و ساز کرده ایم .کف آنها را با برداشت بی رویه شن و ماسه خراشیده ایم.با وارد کردن زباله و فاضلاب آب آنها را به گنداب تبدیل کرده ایم. بعد از جنگ با سر و صدای زیاد شروع کردیم به سد سازی اما ظاهرا آن سد سازی ها درست جانمایی نشده و کارشناسانه نبوده است. مشکل بی آبی و کم آبی ما را بر طرف نکرده است. حتی خیلی از آن سد ها خود آسیب های بیشتری در پی داشته و باعث خشکیدن رودخانه ها مثلا زاینده رود شده وخشک شدن گاوخونی و حتی قسمتی از ماجرای تراژیک دریاچه ارومیه را سد سازی های بی حساب دانسته اند.
در استان گیلان میلیاردها متر مکعب آب در طی سال به دریا سرازیر می شوند که با مدیریت اصولی و کارشناسی می توان آنها را مهار و در سد های مخزنی کوچک ذخیره کرد و آب مصرفی برای کشاورزی و آب شرب شهرها را تامین نمود.در حالیکه برای تامین آب شرب شهرها صدها چاه عمیق در جای جای استان حفر شده یا در حال حفر هستند.در واقع در بخش آب هم بحران آب داریم هم بحران مدیریت آن. شاهد مثال آن اینکه ایران در مدیریت بحران آب در جهان مقام 131را کسب نموده است.چون در چنین شرایط دشواری هنوز دارای سیاست های مشخص و برنامه ریزی شده ایی نیست دولت و ملت نسبت به آن آنچنان که باید احساس مسئولیت ندارند.
هشدار کارشناسان را که شما بیشتر از ما می دانید کافی است فقط به صحبت های سه نفر از کارشناسان و صاحبان تجربه توجه نماییم تا کل ماجرا و بحران بی آبی کامل مشخص گردد. هشدارهای قابل توجه دکتر کردوانی ،چیت چیان وزیر فعلی نیرو،عیسی کلانتری وزیر سابق کشاورزی را فقط برای تکرار واقعیت تلخ و نگران کننده بازخوانی می کنیم تا شاید حساسیت ها بیشتر شودو اقدامات عملی تر گردد.
دکتر پرویز کردوانی می گوید به دلیل مصرف آبهای زیرزمینی، تا ابد و دهر در خشکسالی هیدرولوژیکی باقی خواهیم ماند حتی اگر بارندگی طی ۲۰ سال دو برابر شود. زیرا اکنون سطح آب چاههای کشور از ۱۰۰ متر به ۳۰۰ متر و حتی در مواقعی به ۵۵۰ متر رسیده و هر چقدر هم باران ببارد، آبی که از دل زمین بیرون کشیده شده را جبران نخواهد کرد.
حمیدچیتچیان، وزیر نیرو می گوید: میزان آب تجدیدشونده بهازای هر فرد به کمتر از 1600 متر مکعب رسیده است که بر اساس استانداردها کشورهایی که سالانه کمتر از 1700 متر مکعب بهازای هر فرد داشته باشند، در تنش آبی هستند. وزیر نیرو خاطرنشان کرد: مصرف آب در کشور ما 96 هزار میلیارد متر مکعب است که با توجه به اینکه 120 میلیارد متر مکعب آب تجدیدشونده در کشور داریم، یعنی 80 درصد از منابع آب تجدید شونده را استفاده میکنیم که اگراستفاده بیش از 60 درصد باشد آن کشور در مرحله بحران قرار دارد، لذا ما در مرحله بحران آب هستیم. ایشان همچنین می افزاید که بسیاری از همین آبها عمدتا به دلیل نیترات بالا یا ورود فاضلابهای صنعتی و فلزهای سنگین نظیر جیوه آلوده شده و قابل استفاده نیستند.
عیسی کلانتری وزیر اسبق کشاورزی معتقد است خطری به مراتب جدی تر از اسرائیل، آمریکا و تحریم ها، ایران را تهدید می کند و این خطر بزرگ تحلیل آب های زیرزمینی است. من نگرانی زیادی برای نسل های بعد از خودمان دارم. اگر این روند ادامه یابد یقینا در سه دهه آینده ایران کشور ارواح می شود چون دیگر کسی نمی تواند در اینجا سکونت کند. صراحتا می گویم این جدی ترین خطری است که ایران را تهدید می کند اما زیر سایه سیاست این خطر از نظرها دور مانده و گم شده است.
و در آخردوباره تکرار می کنم ،آقای رئیس جمهور لطفا دستور دهید دیگر چاه حفرنکنندوهمین چاههای مجاز و غیر مجاز را هم مدیریت کنید.
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید