• صفحه نخست
• درباره ما
• تماس با ما

شمال ما؛

فرارسیدن ماه حزن و اندوه محرم فرصتی برای بزرگان حوزه علمیه فراهم می‌کند که دغدغه‌های دینی خود را برای برگزاری مجالس باشکوه حسینی و دوری از آسیب‌های عزاداری بیان کنند.
آیت‌الله العظمی ناصر مکارم شیرازی یکی از این بزرگان است که در درس خارج خود توصیه‌هایی خطاب به خطیبان، مداحان و بانیان مجالس حسینی بیان کرد. صحبت‌های این مرجع تقلید در قالب گفتاری ارائه می‌شود:
امام صادق(ع) از پیامبر گرامی اسلام(ص) نقل می‌کند که آن حضرت فرموده «بخشنده‌ترین افراد بعد از من کسی است که علمی را یاد بگیرد و بیاموزد و نشر بدهد.» ایام محرم تبلور این حدیث است و کسانی که به تبلیغ می‌روند مصداق افرادی هستند که علم را یاد می‌گیرند و به دیگران می‌آموزند. وقتی از جود و بخشش صحبت می‌شود فکر مردم سراغ بخشش‌های مادی می‌رود در حالی که بالاتر از آن جود و بخشش‌های معنوی است.
لازم می‌دانم پیامی برای خطیبان، مداحان و بانیان مجالس عزاداری ماه محرم داشته باشم.
ایام سوگواری دهه عاشورا مایه حیات اسلام و مذهب اهل بیت(ع) است ولی باید از این مراسم بسیار پرشکوهی که هر سال دامنه‌اش گسترده‌تر می‌شود حداکثر بهره‌برداری را کرد. یک پایه این بهره‌برداری بر عهده خطیبان، پایه دیگر بر دوش مداحان آیینی و یک پایه بر عهده عموم مردم و بانیان مجالس است.

 
سنتی‌بودن مجالس و پرهیز از جناح‌بازی
خطیبان محترم باید به چند نکته توجه داشته باشند:
اول؛ تنها به ذکر مصائب قناعت نکنند بلکه ریشه‌های حادثه کربلا را هم بیان کنند. کینه بنی‌امیه و فرزندان ابوسفیان قبل از اسلام در زمان جاهلیت بوده و باید ریشه‌های تاریخی آنها را از منظر قبل از اسلام، دوران پیامبر اسلام(ص)، زمان خلفا تا عاشورا بررسی شود. علاوه بر این، نتایج جریان کربلا را برای مردم تبیین شود که چه آثار و برکاتی در گذشته، امروز و آینده داشته وخواهد داشت.
دوم؛ وظایف مردم را در حفظ آثار گرانبهای عاشورا بیان کنند. عزاداری میراثی است که از عاشورا برای ما باقی مانده و این میراث را باید با اعمال و رفتار نیک، شهامت، شجاعت و دفاع از اسلام حفظ کنیم.
سوم؛ خطیبان مجالس را به صورت سنتی اداره کنند و از اموری که موجب وهن مذهب است باید پرهیز شود. مسائلی که بوی ذلت می‌دهد نخوانند بلکه آنچه که بوی عظمت، شهامت، از خودگذشتگی و جنبه‌های حماسی عاشورا می‌دهد را مطرح کنند نه این‌که تعبیراتی بیان شود که برای مقام شهدای کربلا مناسب نباشد. باید مسائل در پرتو هیهات من الذله مطرح شود.
چهارم؛ از این فرصت برای بیان احکام الهی، عقاید و اخلاق اسلامی استفاده کنند. این عزاداری فرصت خوبی به دست همه می‌دهد که خطیبان بتوانند درباره مسائل اعتقادی و اخلاقی و پاسخ به شبهات و امر به معروف و نهی از منکر صحبت کنند. آلودگی اخلاقی و انحرافات اعتقادی در جامعه ما زیاد است بنابراین باید از این فرصت استفاده کرد و جلوی انحرافات را گرفت. البته جوانان احتیاج بیشتری به تغذیه فکری دارند چون هدف بمباران دشمن هستند.
پنجم؛ از آمیختن مجالس حسینی به مسائل سیاسی جناحی بپرهیزند. مجلس امام حسین(ع) برای همه است. ماه‌های آینده انتخابات را پیش رو داریم و خطیبان باید مراقب باشند که مجالس حسینی رنگ و بوی سیاسی و جناحی نگیرد و خودشان بازیچه دست افرادی که اهداف خاصی دارند نشوند.

 
مداحان از آهنگ‌های مبتذل و سیاسی‌بازی دوری کنند
می‌دانید مداحی مورد علاقه اهل بیت(ع) بوده و احترام امام رضا(ع) به دعبل خزاعی نمونه‌ای از علاقه امامان معصوم به مداحان آیینی است. مداحان آن دوران خیلی جانفشانی می‌کردند، چون بیان این مسائل سانسور بود ولی اینها سکوت را شکستند و خودشان را در معرض خطر قرار دادند.
مداحان هم باید اموری را رعایت کنند:
اول؛ اشعاری که مداحان استفاده می‌کنند جنبه حماسی داشته باشد و از بیان اشعاری که بوی ذلت می‌دهد پرهیز شود. باید طوری باشد که روح حماسی را در همه به ویژه جوانان زنده نگه دارند. امروز ما به بودن این روحیه احتیاج داریم.
دوم؛ اشعار مداحان مطابق منابع معروف و مستند باشد و به مسائل ضعیف و حوادثی که واقع نشده پرداخته نشود. به قول مرحوم شیخ عباس قمی، زبان حال خوب است اما حال اقتضای آن زبان را بکند. یعنی امام حالتی داشته که این زبان مناسب آن حالت امام است اما چیزی که هیچ تناسبی با روحیه امام و اصحاب ایشان ندارد را به عنوان زبان نمی‌شود گفت. مداحان خادمان اهل بیت هستند و باید توجه داشته باشند که سراغ منابع معتبر بروند.
سوم؛ از آهنگ‌های مبتذل بپرهیزند. در بعضی از جلسات حسینی دیده می‌شود که برخی از مداحان اشتباه می‌کنند و سراغ آهنگ‌های متبذل می‌روند و نحوه خوانندگی آنها شبیه خواننده‌های مبتذل است. مداحان باید به صورت سنگین و آبرومند، اشعار و آهنگ‌ها را تنظیم کنند.
چهارم؛ مداحان سعی کنند جوانان را جذب کنند. وقتی جوانان را جذب کردند لابه‌لای مداحی‌ها به بیان بعضی از احکام و مسائل اخلاقی بپردازند. داستان امام حسین(ع) داستان نشر اسلام است. امام حسین(ع) برای احیای اسلام دست به قیام زدند، بنابراین همه سوگواران باید در مسیر احیای اسلام باشند. پنجم؛ مجالس عزاداری را آمیخته به مسائل سیاسی و جناحی نکنند. اخیرا دیده می‌شود گاهی مسائل سیاسی به برخی از مجالس درز می‌کند. سیاست کلی حفظ نظام و کشور اسلامی را همه قبول دارند اما سیاستی که تمایل به چپ یا راست را نشان دهد زیبنده نیست که مداحان خودشان را آلوده به آن کنند.

 
جذب جوانان به مجالس حسینی و پرهیز از قمه‌زنی
مردم به ویژه بانیان مجالس حسینی هم باید مسائلی را رعایت کنند:
اول؛ روش‌های سنتی در عزاداری‌ها حفظ شود، مراسم ساده و دور از اسراف و تظاهر و خودنمایی و ریاکاری باشد. قصد بانیان مجالس خالص باشد.
دوم؛ سعی کنند جوانان را به مجالس جذب کنند. این‌که من به جذب جوانان تاکید دارم برای این است که جوانان بیش از همه در خطر هستند، در عین حال که بیش از همه از اسلام دفاع می‌کنند و در جنگ‌ها درخشیدند. باید این نیروی جوان را که دشمن دل به فساد آن بسته حفظ کنند.
سوم؛ از خطیبان آگاه و لایق و مداحان وظیفه‌شناس برای مجالس حسینی دعوت کنند. بعضی‌ها می‌گویند فلانی جمعیت بیشتری را جذب می‌کند، ولو هر چه می‌خواهد بگوید. این درست نیست. نیت باید خالص باشد. ما در همه جا به ویژه در عزاداری امام حسین(ع) خطوط قرمزی داریم که نباید از آن عبور کرد.
چهارم؛ از کشتن گوسفند در معابر عمومی و جلوی دسته‌های عزاداری بپرهیزند. با کشتن گوسفند در معابر عمومی، محیط از نظر بهداشتی آلوده می‌شود و ممکن است مردم با کفش خون آلود وارد مساجد و حسینیه‌ها شوند. خون از نظر ما نجس و آلوده است. اگر مردم می‌خواهند قربانی کنند در گوشه‌ای این کار را انجام دهند و جای آن را شست‌وشو کنند که مشکل شرعی و بهداشتی به وجود نیاید. این‌که بعضی‌ها نذر کردند که حتما جلوی دسته‌های عزاداری قربانی کنند، نذرشان مشروعیت ندارد.
پنجم؛ در عزاداری‌ها از برهنه‌شدن بپرهیزند. در شرایط فعلی برخی‌ها، شکل دیگری به این برهنه‌شدن می‌دهند. البته پیراهن‌های مخصوصی برای عزاداری وجود دارد که امیدواریم از این لباس‌ها استفاده کنند.
ششم؛ نکته مهمی که باید عرض کنم، پرهیز از قمه‌زنی است. من به صراحت می‌گویم افرادی که قمه‌زن هستند عاشق امام حسین(ع) هستند، چون اگر دلباخته و دلداده امام نباشد خونشان را در راه ایشان نمی‌ریزند. اما این عمل در شرایط فعلی به مراسم امام حسین(ع) و مکتب اهل بیت(ع) ضربه می‌زند. ما آثار این کار را دیدیم که چطور تبلیغات بسیار سوء می‌کنند در حالی که هیچ آسیبی نمی‌توانند از مجالس باشکوه و دسته‌های سینه‌زنی که در کشور ما و کشورهای آمریکا و اروپا و… برگزار می‌شود بگیرند، بلکه نشانه عظمت می‌دانند اما قمه زنی را برای ما سوژه می‌کنند و باید هزینه زیادی برای آن بپردازیم. امیدوارم افرادی که قصد دارند قمه بزنند، خونشان را به مراکز انتقال خون اهدا کنند که جان انسان‌هایی را از مرگ نجات دهند. «ومن احیاها فکانما احیی الناس جمیعا».

منبع: همشهری؛ امید رمضانی