• صفحه نخست
• درباره ما
• تماس با ما

شمال ما: گیلان محصور شده بین دریا و جنگل و کوه یکی از سرسبزترین و زیباترین استان های کشور است و در عین حال یکی از آسیب دیده ترین ها نیز. حال دریایش خوب نیست ، آلوده و کثیف با ماهیانی بیمار. رودهایش متعفن ، تالاب هایش خشکیده ، جنگل هایش تراشیده و کوه هایش زخم خورده. آنقدر خطر در این استان سرسبز زیاد است که وقتی شنیده شد رییس جمهور قصد سفر به این دیار را دارد تشکل های زیست محیطی این خطه نامه ای به بالاترین مقام اجرایی کشور نوشتند و از او درخواستند کردند جلوی ساخت سدشفارود را بگیرد ، تالاب انزلی را واگذار نکند و مراقب تالاب بوجاق هم باشد. حال که رییس جمهور ، امروز ، روز آخر سفرش را به گیلان سپری می کند بی مناسبت ندیدیم که نگاهی داشته باشیم به زخم هایی که بعضا به نام توسعه بر پیکر نحیف طبیعت در گیلان وارد آمده است. نکته مهم اینکه موارد زیر تنها بخشی از صدمات وارد شده است و دیگر مجالی برای تمامی موارد نبود.
جنگل ها
جنگل های استان گیلان را جنگل های هیرکانی گویند. تنها نمونه موجود در دنیا. با درخت های راش ، ممرز ، بلوط ، افرا وتوسکا. اما اکنون جاده سازی ، آتش سوزی ، زباله های آلوده ، بیماری های قارچی و تخریب به بهانه ساخت قلیان سرا و رستوران و مسافرخانه امانش را بریده است.
قطع درختان دیلمان به خاطر کارخانه سیمان
آنقدر جا کم بود در استان که رفتند و بالای کوه کارخانه سیمان ساختند. انتهای جاده توریستی سیاهکل به دیلمان. برای سهولت در عبور و مرور ماشین های سنگین کارخانه هم درختان را قطع کردند تا جاده تعریض شود. حال هم می خواهند جاده دیگری بسازند. اداره کل محیط زیست سیاهکل هم می گوید تعریض جاده و قطع درختان نیازی به ارزیابی زیست محیطی ندارد. به گزارش شمال ما، این تخریب گسترده و قطع درختان یکی از همان نمونه هایی است که مقام معظم رهبری در فرمایشات اسفند 93 همگان را از انجام آن برحذر ساخته بودند.
آفت بلایت و نابودی شمشادهای باستانی
آفت بلایت آنچنان در جنگل های شمشاد البرز سریع نفوذ کرد که در عرض کمترین مدتی 20 هزار هکتار از این جنگل ها را به نابودی کشاند. چند صباحی هم هست که اسبش را ذین کرده تا از مرزهای گیلان خارج شود و به سمت شرق برود و سراغی هم از درختان شمشاد مازندران و گلستان بگیرد. این پییشروی ذخیره گاه خیبوس که یکی از مهم ترین و بزرگ ترین ذخیره گاه های شمشاد جهان است را درمعرض انقراض قرار داده و کسی هم نتوانسته راه حلی برای مبارزه با این آفت پیدا کند. فعلا که همه دست روی دست گذاشته اند و هیچ بودجه ای هم برای این خطر در نظر گرفته نشده است.
قطع درختان کم یاب راش در جنگل های املش
نه تنها در بعضی از موارد مسولان دست روی دست می گذارند که از قضا در بعضی از موارد برای تخریب همکاری هم می کنند. مانند صدور مجوز برای قطع درختان کم یاب راش در جنگل های املش به یک مالک شخصی از سوی سازمان جنگل های گیلان است. البته این مجوز قبل از بیانات مقام رهبری صادر شده بود و باید دید موضع جدید سازمان جنگل ها با توجه به این فرمایشات در قبال قطع درختان راش جنگل های منطقه هالیدشت در ارتفاعات املش گیلان توسط یک مالک شخضی چه خواهد بود و آیا بعد از 15 سال جلوی قطع درختان را خواهد گرفت. درختانی که به منظور جاده سازی و فروش در بازار قطع شدند. جاده ای که اکنون به 40 کیلومتر می رسد.
نابودی دره قرقاول ها به خاطر زباله
16 هکتار از جنگل وسیع سراوان که گونه های کم یاب جانوری و گیاهی را در خود جای داده است به خاطر 30 سال تخلیه زباله شهرهای رشت و اطراف اکنون کاملا نابود شده است و نفوذ شیرابه ها دارد به قسمت های دیگر این جنگل سابقا سرسبز نفوذ می کند اما هنوز مقامات شهری مرکز استان نتوانسته اند راه حلی برای این مشکل سه دهه ای پیدا کنند.
قطع درختان به دلیل اکتشاف نفت
اگرچه می گویند درختان قطع شده در سواحل رودسر به منظور احداث دستگاه های اکتشاف نفت ، درختان دست کاشت بوده است اما بازهم دلیل نمی شود که سرسبزی استان به دلیل اکتشاف نفت نابود شود. اکتشافی که معلوم نیست چه تبعات زیست محیطی برای دریای آلوده خزر در آینده دربرخواهد داشت.
دریای خزر
دریای خزر به چند دلیل دیگر نه جایی برای شناکردن است و نه جایی برای ماهی گرفتن. از یک طرف گوده های نفتی معادن اکتشاف نفت کشورهای شمالی دریای خزر است که به جنوب این دریا یعنی سواحل ایران می ریزند و از طرف دیگر فاضلاب های شهرهای استان گیلان است که راهی جز ورود به دریای خزر ندارند. همه دست به دست هم دادند که بزرگ ترین دریاچه جهان را در معرض نابودی کامل قرار دهند. زنگ خطر این دریا سال هاست که به صدا درآمده اما هنوز کشورهای حوزه دریای خزر نتوانسته اند راه چاره مشترکی برای نجات این دریاچه بزرگ پیدا کنند. دیگر طبیعی شده است شنیدن خبر مرگ هزاران هزار ماهی کفال در رودخانه لله رود رودسر و رودخانه های دیگری که به دریای خزر می ریزد. اکنون وضعیت دریای خزر به زعم محمدرضا فاطمی یکی از مدیرکل های سازمان محیط زیست ایران از حد بحرانی گذشته است. دریایی که چون راهی به دریاهای بزرگ تر ندارد آلودگی هایش را در خود می آمیزد. این آلودگی ها اینک منجر به در خطر انقراض قرار گرفتن گونه های دریایی ارزشمندی چون ماهیان خاویاری ، ماهی سفید ، ماهی کولی و فک شده است. گنجینه ای گرانبها که می توانست صنعت ماهیگیری را در دریای خزر رونق بخشد و ثروت عظیمی را نصیب استان و کشور کند اینک در معرض نابودی قرار گرفته است و راه حل اصولی و علمی برای احیای آن ها تابه حال در نظر گرفته نشده است.

رودخانه ها
دو رودخانه آلوده و طرح شکست خورده جهانی
گفتن ندارد که آلوده ترین رودخانه های دنیا از دل یکی از سرسبزترین شهرهای ایران می گذرند. گوهر رود و زرجوب سال های نه چندان دور مکانی مناسب برای ماهیگیری و حتی به قایق انداختن جهت مسافرت مردم رشت به شهرهای دیگر بود اما اکنون بعد از سال ها پذیرا شدن فاضلاب های خانگی و صنعتی و بیمارستانی تبدیل به مردابی گندیده و بدبو و کریه شده است که به جای ماهی در خود ده ها نوع باکتری و میکروب حمل می کند و همه را به دل دریای خزر می ریزد تا غذای ماهیان این دریا شود و حتی شنا را نیز در این دریا ممنوع کند. حتی پروژه فاضلاب بهداشتی رشت که زیر نظر بانک جهانی می بایست اجرا می شد هم به سرانجام نرسید و مقامات بانک جهانی آنقدر تعلل در کار ایرانی ها دیدند که وام های مرحله ای خود را قطع کردند و پروژه ای که می توانست در عرض چند سال مشکل فاضلاب رشت را حل کند به فراموشی سپرده شد و تنها قرضی بزرگ ماند بر دوش رشتی ها. هنوز هم این طرح با هزینه میلیون ها دلار در هزارتوی پرپیچ و خم اختلاف مسئولان شهری گرفتار مانده است.
برداشت کنندگان شن و ماسه ، قاتل رودخانه ها
برداشت غیرقانونی شن و ماسه از بستر رودخانه های گیلان دیگر تبدیل به یک امر عادی شده است و حتی اعتراض ائمه جمعه و مقامات ارشد گیلان هم نتوانسته مانع این برداشت گسترده شود. از جنوب گیلان که رودخانه سفیدرود از کوه های گیلان مسیرش را به سمت دریای خزر سر می گیرد تا وجب به وجب این مسیر در شمال گیلان هر ساعت روز که سری به سواحل رودخانه ها بزنیم ماشین آلات سنگین را می بینیم که بی رویه مشغول برداشت شن و ماسه هستند و بعضی ها هم که کمی ترس سرشان می شود شب ها به کار مشغول می شوند. حتی تهدیدات دادستان انزلی و امام جمعه کوچصفهان نیز نتوانسته جلوی این برداشت ها را بگیرد. برداشت هایی که ارزشش به 200 میلیارد تومان در سال هم می رسد.
ساحل ها
گیلان یک استان ساحلی است پس جای تعجب ندارد که بیشترین حجم تخریب را در حوزه ساحل ها داشته باشد. از غرب استان که ساحل آستارا قرار دارد تا شرق آن که ساحل چابکسر قرار دارد مورد هجوم زمین خواران و ساحل خواران قرار گرفته است. بهره برداری و آلودگی های نفتی ، پسامندهای کشاورزی و بهره برداری های غیرمجاز شن و ماسه ساحل آستارا را در معرض تهدید قرار داده است. نیمه کاره ماندن ساخت یکی از موج شکن ها در اسکله آستارا نیز موجب فشار شدید آب دریا به اطراف منطقه و در نتیجه از بين رفتن تالاب بين المللي «آق» و ايجاد خسارت به اراضي كشاورزي، اماكن مسكوني و تأسيساتی منطقه شده است.»
در سواحل چمخاله شهرستان لنگرود و سواحل حسن رود از توابع شهرستان انزلی نیز می توان تخریب ها را مشاهده کرد. دست اندازی به این اراضی ملی به قدری بوده که اعتراض برخی از اهالی این مناطق را به همراه داشته است. به عنوان مثال مردم روستای چپرپر زمان منطقه حسن رود نسبت به تخریب ساحل و احداث شهرک¬های مسکونی برای عده¬ای از کارمندان دولت با تجمع در منطقه تخریب شده اعتراض خود را به دست اندرکاران و مسئولین نشان دادند. البته به گفته داود زارع مدیر اداره منابع طبیعی استان گیلان این زمین¬ها به طور قانونی به بنیاد مسکن واگذار شده بود تا بخشی از آن به خود اهالی واگذار شود و بخشی هم به کارمندان دولت و هیچ تصرفی صورت نگرفته است.
در مورد ساحل چمخاله لنگرود ظاهرا تخریب کننده هتل ستاره دریا بود که معلوم نیست صاحبان این هتل از چه قدرتی برخوردار هستند که موفق به ساخت غیرقانونی این سازه در ساحل شدند و در مورد ساحل چپرپرزمان ، تخریب کننده به گفته مدیرحفاظت از اراضی سازمان منابع طبیعی گیلان ، بنیاد مسکن بوده و ابعاد تخریب هم 50 هکتار . منطقه ای که پوشش درخت کاج داشته و اینک زیر چرخ بولدوزرها مدفون شده است. در خود انزلی نیز قسمت زیادی از ساحل گمرک انزلی توسط این سازمان و بنادر کشتیرانی به بهانه گسترش گمرک و بندر تخریب شده است و آن هایی که سال های سال می توانستند دریا را از پنجره خانه هایشان ببیند اینک جز جرثقیل و ساختمان های بدمنظره و خاکی که بر دریا پاشیده شد نمی بینند.

سدها
یکی از خطرناک ترین پروژه های بزرگ توسعه ای استان برای محیط زیست سد شفارود است. سدی که با مقاومت سازمان محیط زیست مواجه شده است اما حامیان زیادی در گیلان دارد. از استاندار گرفته تا نماینده مردم فومن و شفت و وزارت نیرو و شرکت های چوب سازی که با قطع درختان این منطقه منتفع می شوند. این سد که در دولت گذشته بودجه گرفته بود و جدیدا هم بودجه ای میلیاردی از فاینانس یک شرکت چینی نصیبش شده قرار است آب کشاورزی منطقه را تامین کند و همچنین به تولید انرژی برق آبی به میزان 70 گیگاوات بپردازد اما به گفته مسولان محیط زیست کشور و استان این سد فجایع زیست محیطی به بار خواهدآورد. یکی از اثرات تخریبی احداث سد شفارود نابودی بیش از صد هکتار از جنگل های هیرکانی است. همچنین این سد در منطقه ای قرار است احداث شود که آن منطقه یعنی رضوانشهر به تالش یکی از پرباران ترین مناطق کشور هستند و جنگل¬های آن به دلیل نقش ذاتی که در جذب آب و ذخیره آن دارند می تواند به عنوان جانشین خوبی برای این سد در نظر گرفته شود. به گفته کارشناسان محیط زیست اگر درختان این منطقه قطع شود علاوه بر این که به بروز سیلاب در منطقه کمک می شود، باعث افزایش فرسایش و لغزش های متعدد در منطقه می شود. اما موضوع به همین جا ختم نمی شود در مسیر احداث این سد که بر مسیر رودخانه شفارود قرار گرفته است روستاهای متعددی وجود دارد که در صورت آبگیری سد این روستاها به زیر آب می روند. بنابراین اهالی آن منطقه که به شدت به زادگاه خود از لحاظ امرار معاش وابسته هستند، مجبور می شوند که به شهرهای نزدیک مهاجرت کنند که با وجود پایین بودن فرصتهای شغلی نسبت به مهارتی که دارند یک فاجعه انسانی دیگر بروز خواهد کرد.
در گیلان سدهای دیگری هم هستند که در انتظار ساخت می باشند یا ساخته شده اند و منتظر آغاز به کار هستند اما هیچکدامشان به اندازه سدشفارود محل بحث و اختلاف نبوده اند. سد شهر بیجار و پلرود و خالصان و عزیزکیان و خرمنگاه از دیگر سدهایی هستند که ساختشان انتقاد فعالان محیط زیست را دربرداشته است.
تالاب ها
تالاب انزلی گل سرسبد گیلان است برای نشان دادن نتیجه سال ها تخریب. از جاده سازی در کنار تالاب گرفته تا هجوم گیاه آزولا و پروژه های عمرانی و زمین خواری های کنار تالاب و جنگل تراشی ها در بالادست و رسوب های ایجاد شده و سرریز شدن فاضلاب بندرانزلی به تالاب همه و همه موجب کم عمق شدن و نابودی بخش وسیعی از تالاب بین المللی انزلی شده است.
این خطر اکنون تالاب بوجاق را هم نشانه گرفته است. منطقه ای حفاظت شده که بیل های میکانیکی به جان جنگل توسکای ساحلی و تالاب پارک ملی شده است و مسببش هم اداره کل امور اقتصاد و دارایی استان بوده است که می خواست در دل این پارک حفاظت شده مجتمع فرهنگی ، آموزشی و تفریحی برای دانسکده امور اقتصادی احداث کند. چند صباحی هم هست که صحبت از احداث یک بندر تجاری در اطراف این تالاب می شود که فعالان محیط زیست را مجبور کرده نسبت به نابودی قریب الوقوع این تالاب هشدار دهند و حتی در آستانه سفر رییس جمهور به گیلان به وی نامه بنویسند و درخواست توقف این طرح ها در تالاب بوجاق شوند.به گزارش شمال ما، تالاب بعدی تالاب لاگون در بندرکیاشهر است که تغییر کاربری گسترده در بندرکیاشهر خطرات فراوانی را برای این تالاب به ارمغان اورده است. خطر بعدی طرحی است که در زمان رییس جمهور قبلی به امضا رسید و قرار بود بندر صیادی کیاشهر را تبدیل به بندرکشتیرانی کند.

زباله ها

گیلان با آنکه اسما 31 مرکز دفن زباله دارد اما هیچکدامشان به طور صحیح زباله ها را دفن نمی کنند و روزانه یک کیلوگرم زباله به ازای هر گیلانی در استان تولید می شود که با وجود جمعیت 2 میلیون و 400 هزار نفری گیلان ، همین مقدار هم زباله تولید می شود که دفعشان غیراصولی و غیربهداشتی است. همین دفه غیراوصلی موجب تولید روزانه 700 تن شیرابه در طبیعت گیلان شده است که خود بنابه اظهارات معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان موجب افزایش آمار سرطان در گیلان شده است. وجود شهرک های صنعتی متعدد و کارخانه های مختلف در جای جای استان گیلان که زباله هایشان در مکان های مختلف تلنبار می شود صدمات جبران ناپذیری به محیط زیست استان وارد کرده است. اما بزرگ ترین نمونه غم انگیز تلنبار شدن زباله ها در جنگل سراوان در 16 کیلومتری رشت است که شرایط سختی را برای زندگی اهالی روستاهای اطراف به ارمغان آورده است. اما هنوز مسئولان استان نتوانسته اند فکری به حال معضل بزرگی کنند که گریبان محیط زیست استان را در جای جای خاک سرسبزش گرفته است.

گزارش شهروند از آسیب زیست محیطی گیلان به بهانه سفر رییس جمهور به این استان