مرتضی فلاح کرکان
شمال ما؛
حادثه دردناک فروریختن سقف سالن انتظار فرودگاه مهرآباد در ۱۴ آذر ۱۳۵۲، که منجر به کشتهشدن ۱۶ نفر و مجروحیت ۱۱ نفر شد، نقطه عطفی در تاریخ نظام درمانی ایران بود. این حادثه به دلیل انعکاس گسترده در رسانههای داخلی و خارجی، به عنوان یکی از تلخترین وقایع کشور ثبت شده است.
در آن زمان، هیچ سیستم از پیش طراحی شدهای برای کمک و انتقال مجروحان در حوادث ناگهانی وجـود نداشت. پس از این حادثـه، سیستم فوریتهای پزشکی کشور با عنوان اورژانس ۱۱۵ با همکاری کشـور آمریکا تأسیس شد. وظیفه اصلی اورژانس ۱۱۵، انتقال سریع و صحیح بیماران دارای فوریتهای پزشکی (افرادی که در صورت عدم امدادرسانی به موقع، ممکن است در عرض یک تا دو ساعت فوت کنند و یا آسیب جبران ناپذیری ببینند) به نزدیکترین بیمارستان یا مرکز درمانی است. در ایران این خدمات به صورت رایگان ارائه میشود.
سیستمهای فوریتهای پزشکی پیشبیمارستانی در سطح جهانی به دو دسته عمده تقسیم میشوند:
سیستم Franco-German در این سیستم، امکانات و تجهیزات به محل حادثه منتقل میشوند و پزشکان در آمبولانسها حضور دارند.
سیستم Anglo-American در این سیستم، کادر فوریتهای پزشکی در محل حادثه حاضر میشوند، اقدامات اولیه را انجام میدهند و سپس بیمار را به بیمارستان منتقل میکنند. سیستم اورژانس ایران در ابتدای تأسیس، از این مدل پیروی میکرد.
مرکز اورژانس پیشبیمارستانی و مدیریت حوادث استان گیلان در آذر ۱۳۵۵ با احداث چهار پایگاه در شهرهای رشت، لاهیجان، منجیل و بندرانزلی شروع به فعالیت کرد. هماکنون، این مرکز دارای ۹۰ پایگاه است که شامل ۳۸ پایگاه شهری، ۵۱ پایگاه جادهای و یک پایگاه هوایی (بالگرد) میباشد.
اورژانس پیشبیمارستانی در استـان گیـلان به مانند کل کشور با چالشهای متعددی روبرو است که برخی از مهـمترین آنها عبارتند از: ترافیک سنگین شهری خصوصا در شهرهای متراکم رشت، انزلی، لاهیجان و تالش که باعث افزایش زمان رسیدن آمبولانسها به محل حادثه میشود. کمبود و فرسودگی آمبولانسها، کمبود نیروی انسانی، زمان ماندگاری طولانی آمبولانسها در بیمارستانها و پایینبودن سطح سواد سلامت جامعه. یکی از چالشهای مهم حوزه اورژانس پیشبیمارستانی پایینبودن سطـح سواد سلامت جامعه است که سبب شده برخی افراد ناآگاه با برقراری تماسهای غیرضروری و اشغال خطوط اورژانس و یا با ایجاد ماموریتهای کاذب، باعث به خطرافتادن جان بیماران و مصدومان نیازمند امدادرسانی شوند.
گیلان به عنوان یکی از پیرترین و متراکمترین استانهای کشور، با جمعیت روستایی قابل توجه و جادههای کوهستانی و جنگلی، نیازمند توجه ویژهای است. شهـرهایی با جغرافیای خطی مانند بندر انزلی و یا تالش با مسیرهای کوهستانی و همچنین مسافرپذیر بودن این استان، لزوم بهبود سیستم اورژانس پیشبیمارستانی را بیش از پیش آشکار میسازد. استان گیلان به عنوان یکی از مسافـرپذیرترین استـانهای کشـور که در تعطیلات آخر هفتـه پذیرای مسافرانی معادل جمعیت گیـلان و در تعطیلات رسمـی پذیرای تا سـه برابر جمعیت دو میلیون و پانصد هزار نفـری خود است، بایستی به صورت خاص دیده شود. علاوه بر موارد فوق لزوم چابکسازی اورژانس پیشبیمارستانی در ایام تفریحات آبی و مصدومان غرقشدگی موضوعی است که نیاز به پرداخت مضاعف در این حوزه دارد.
توزیع عادلانه پایگاههای اورژانس (بر اساس برنامه هفتم توسعه اورژانسهای کشور) و به تبع آن تجهیزات و نیـروی انسانی، بهروزرسانی آمبولانسهای موجود با ارتقا امکانات بر اساس تیپبندی مورد نیاز، افزایش موتورآمبولانس با توجه به ترافیک شهری، نیاز به تعداد بیشتری اتوبوسآمبولانس برای استقرار در شهرستانهای قطب استان، نگاه ویژه به پایگاههای دریایی به ویژه در شهرستان بندرانزلی و پایگاه اورژانس ریلی در استان و آمادگی برای ایجاد پایگاه امداد فوریتهای پزشکی موقت مواردیست که نیاز به تلاش مجدانه کلیه مسولین استانی و همچنین کشوری دارد. شاید نیاز باشد با توجه به موقعیتهای جغرافیایی متنوع استـان از مدلهای مختلف خدماتدهی ۱۱۵ رایج در دنیا برای بهبود خدمترسانی بهره برد.
اورژانس پیشبیمارستانی به عنوان پیشانی نظام درمان و پیشگیریکننده از آسیبهای جانی، بایستی همگام با توسعه بیمارستانهای استان ارتقا یابد تا بتواند در استان حادثهخیز گیلان، نقش حیاتی در نجات جان انسانها ایفا کند. استان گیـلان با توجه به ویژگیهای خاص جغرافیایی و جمعیتی خود، نیازمند توجـه ویژهای در این حوزه است. با اجرای پیشنهادات ارائـهشده و همکاری کلیه مسئولین استانی، میتوان سیستم اورژانس پیشبیمارستانی را در این استان بهبود بخشید و جان بسیاری از افراد را نجات داد.
دکتر مرتضی فلاح کرکان
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان
منتشرشده در طبنا
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید