معصومه نیک کار
توجه رسانه‌ها به فرهنگ‌سازی بنیادهای تفاهم و وحدت ملی و در نهایت ثبات و پایداری کشور را تقویت می‌کند و موفقیت رسانه‌ها در بعد فرهنگ‌سازی می‌تواند نقش ماندگار را بر جای گذارد.
هر روز در محیط پیرامون ما، در روستا، شهر یا کشوری که زندگی می‌کنیم، در محل کار، در محیط ورزش یا حتی محل تجارت، استراحت و تفریح‌مان و در سراسر جهان رویدادهای مختلفی رخ می‌دهد که هر یک از این رویدادها براساس اندازه و جایگاهی که دارند، به طور طبیعی جنبه خبری پیدا می‌کنند، اما بی‌تردید همه اتفاقات پیرامون ما از منظر رسانه‌ای اهمیت و جایگاه انعکاس را ندارند.
در جهان امروز به مدد حضور رسانه‌ها نه تنها معلومات و آگاهی جوامع افزایش یافته، بلکه فاصله‌های زمانی و مکانی نیز کاسته شده و زمینه دستیابی به بسیاری از فرصت‌ها بخصوص در گستره اطلاعات همگانی سهل‌الوصول شده است. شاید تعبیر جهان به “دهکده” از این واقعیت سرچشمه گرفته باشد.
رسانه‌ها علاوه بر کارکردهایی که در عرصه بین‌المللی داشته و دارند، در گستره حیات ملی کشورها نیز در ارتقای علمی و آگاهی جامعه، اطلاع‌رسانی از واقعیت‌های روزمره جامعه، اثرگذاری در آگاهی سیاسی جامعه و تقویت روند دموکراتیک در جامعه، فراهم ساختن زمینه کسب و آموزش بسیاری از مهارت‌ها و قابلیت‌ها، درنوردیدن فاصله‌های زمانی و جغرافیایی و کوتاه ساختن آن فواصل برای عموم نقش قابل ملاحظه و اثرگذاری برجای می‌گذارند.
خبر از نگاه رسانه‌ها به رویدادی گفته می‌شود که دارای اهمیت و ارزش انعکاس است و رسانه‌ها هر روز باید از میان میلیون‌ها خبری که دریافت یا تولید می‌کنند، به علت محدودیت‌های زمانی و امکان انتشار آنها دست به انتخاب بزنند و از میان رویدادهای گوناگون، مهم‌ترین‌ها را برگزینند؛ از میان مجموعه کارکردهای متعدد رسانه‌ها می‌توان به کارکرد عمده و اساسی آن یعنی «فرهنگ‌سازی» بیشتر تأمل کرد، زیرا در تاریخ رسانه‌ها،این کارکرد از جایگاه و نقش عمده‌ای برخوردار است و فرایند آن نیز مستدام است.
هر جامعه‌ای برای ترقی و پیشرفت و دستیابی به نظام ارزشی و سیاسی مطلوب علاوه بر ضرورت یک بستر مناسب در جامعه بایستی از بستر فرهنگی مناسب برخوردار باشد؛ در واقع به فعلیت رسیدن این استعداد فقط با رشد فرهنگی جامعه امکان‌پذیر است؛ لذا رسانه‌ها بعنوان یکی از ابزارهای مهم و اساسی در تقویت فرهنگ و در نهایت به فعلیت رساندن این استعداد می‌توانند موثر واقع شوند.
رسانه‌ها با بیدار ساختن وجدان اجتماعی و تاریخی ملت‌ها، فراهم کردن زمینه آموزش و کسب مهارت‌های مختلف که زندگی جمعی بدان نیازمند است، مساعد ساختن زمینه شناخت و ایجاد ارتباط میان مردمان و… بصورت مستقیم یا غیر مستقیم تمام زوایای زندگی جمعی را تحت پوشش قرار داده و هدایت می‌کنند. در جهان امروز مسئله تجارت و سود اقتصادی در فعالیت رسانه‌ها شدیدا مطرح است. اگر به این موضوع نیز دقت شود در کشورهای پیشرفته، مسئله سود اقتصادی و تجارتی مانع از فرهنگ‌سازی و حفظ منافع جمعی نادیده انگاشته نمی‌شود، یعنی بعد تجارتی در رسانه‌ها موجب نادیده انگاشتن معیارهای کلان نمی‌شود.
اگر از اثرگذاری رسانه‌ها بر فضای کلی جامعه چشم‌پوشی کنیم، تقریبا می‌توان ادعا کرد که هیچ نهادی در پیوند دادن، رشد افکار، افزایش اطلاعات، اطلاع‌رسانی و… جامعه وجود نداشته است؛ البته این به معنای تایید تمامی عملکردهای رسانه‌ها نیست، بلکه اشاره به نقش گسترده اثرگذاری آنها دارد. بر این اساس می‌توان گفت که متولیان رسانه‌ها عهده‌دار مسئولیتی بس مهم و گسترده هستند، زیرا آنان مسئولیت دارند علاوه بر انجام وظایف متعدد بر موضوع «فرهنگ‌سازی» در جامعه به طور ویژه دقت و برنامه‌ریزی کنند.
آداب و رسوم یا باورها و اعتقادات از مهم‌ترین مولفه‌های سازنده فرهنگ‌های بشری در جهان امروز است. محو و نابودسازی فرهنگ‌ها به راحتی میسر نیست و با خطر و چالش بزرگی به نام «رسانه» مواجه است. تردیدی نیست که آداب و سنن خصوصا آن شاخه‌هایی که عامل پیوند و پیوستگی نسل‌ها و اقوام است پایه‌های قوی و چند هزار ساله در یک ملت دارند.
موفقیت رسانه‌ها در بعد فرهنگ‌سازی می‌تواند نقش ماندگار و اثرگذاری را بر جای گذارد. توجه رسانه‌ها به فرهنگ‌سازی بنیادهای تفاهم و وحدت ملی و در نهایت ثبات و پایداری کشور را تقویت می‌کند و این مهم نباید از سوی متولیان فرهنگی جامعه و متولیان رسانه‌ها مورد غفلت واقع شود
* کارشناس ارشد روابط بین‌الملل، سرپرست خبرگزاری ایسنا و ایکنای گیلان
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید