هوای تهران و شهر‌های بزرگ ایران آلوده‌تر که می‌شود ما بی‌حوصله‌تر می‌شویم، راستش بخشی از این حال ناخوش‌مان به هوای شهر برمی‌گردد، صبح‌هایی که از خواب بیدار می‌شویم و حوصله بلند شدن نداریم، شب‌هایی که با چشم‌های سوزان و خواب‌آلود نای ورق زدن برگ‌های کتاب را نداریم، اوقاتی که حوصله قدم زدن در هوای مه گرفته از ذرات معلق را نداریم و زمان‌هایی که دل و دماغی برای دوست داشتن و دوست داشته شدن نیست.

راستش را بخواهید هوایی که درآن نفس می‌کشیم مقصر است آن هم در روزهای سرد زمستانی. غلظت ذرات معلق در همه روزها و همه فصل‌ها بیشتر از حد استاندارد است ولی در زمستان به دلیل پایداری جوی به اوج خود می‌رسد و بی‌حوصلگی ما را بیشتر می‌کند. اگر بخواهیم به دنبال مقصر اصلی باشیم که حال ما و هوای شهر را خراب کرده باید اول یقه خودروهای دیزلی را بگیریم.

 مهدی دوزندگان، کارشناس ارشد مکانیک و فعال حوزه محیط‌زیست برای خودروهای دیزلی سهم ۵٧ درصدی قایل است. به گفته او از مجموع ذرات معلق تولیدی در شهر تهران، ۲۳درصد سهم کامیون‌ها، ۴درصد سهم مینی‌بوس‌ها، ۱۲درصد سهم اتوبوس‌های شرکت واحد و ۱۸درصد سهم سایر اتوبوس‌ها است. حالا با توجه به دیزلی بودن این ناوگان‌ها نتیجه می‌گیریم که خودروهای دیزلی مهم‌ترین عامل آلایندگی شهر تهران هستند.

درست مثل شهرهای «اشتوتگارت» و «دوسلدورف» آلمان. تنها تفاوتی که وجود دارد پیروزی فعالان محیط‌زیست در مقابل دولت و صنعت خودروسازی آلمان است. واقعه‌ای که هنوز در کشور ما رخ نداده و قدرت خودورسازان به تمامی تلاش‌ها و مخالفت‌ها می‌چربد. هنگامی که مشخص شد خودروهای دیزلی بیشترین آلایندگی را دارند، دادگاه عالی آلمان به دولت این کشور اجازه داد تا تردد خودروهای دیزلی را در مراکز شهری دو منطقه اشتوتگارت و دوسلدورف ممنوع کند. طرحی که بسیاری از فعالان محیط‌زیست این کشور معتقدند در دیگر شهرهای آلمان اجرا خواهد شد.

طرحی با هدف محافظت از جان شهروندان آلمانی در مقابل خطرات آلودگی هوا و رسیدن به استانداردهای اروپا؛ این را هوگوتادایی وکیل موسسه کلاینتارث می‌گوید. اگر کارشناسان محیط‌زیست آلمانی اعلام می‌کنند که ٧٠ شهر بزرگ آلمان شامل مونیخ، کلن دارای آلودگی هوای دی‌اکسید نیتروژن بالاتر از استانداردهای اروپا است، هیچ یک از مسوولان این کشور مردم را به دعا کردن برای بارش باران و وزیدن باد دعوت نمی‌کند.

آنها صدای کارشناسان خود را شنیده و تلاش می‌کنند ابتدایی‌ترین حقوق شهروندی که برخورداری از هوای سالم است را فراهم کنند. این طور به نظر می‌رسد که خودروسازان چنین کشورهایی از حاشیه امن برخوردار نیستند، نمونه‌اش استعفای مدیر خودروسازی فولکس واگن در پی برملا شدن آلایندگی خودروهای این شرکت است. اتفاقی که در ایران مثل یک رویا می‌ماند. نفس کشیدن در هوای سالم خواسته زیادی نیست.

بند دوم منشور حقوق شهروندی زندگی شایسته و لوازم آن همچون آب بهداشتی، غذای مناسب، ارتقای سلامت و بهداشت محیط را حق هر شهروندی می‌داند. برای تحقق این حق برای آنکه حال‌مان خوب باشد و بی‌حوصلگی‌های روزانه کمتر شود، اولین قدم ممنوع شدن تردد خودروهای دیزلی در سطح شهر است.