مقالهای از حجت الاسلام حمید پورعیسی؛
شمال ما؛
مقدمه
جامعه متشکل از افرادی از انسانها است که نظامها، سُنَن، آداب و قوانین خاصّی بر آنها حاکم است و طیّ یک زندگی جمعی، بر اساس کنش و تفاهم متقابل در رسیدن به هدفی خاص در تلاش هستند. و عواملی همچون ماهیت اجتماهی ، فرهنگ ، قدرت ها ، نیروی عقلانی می توانند به آن قدرت بخشیده و باعث نظم و انتظام و پایداری آن شوند و به تداوم و بقاء زندگی افراد در سایه امنیت اجتماعی کمک کنند و باعث حرکت آنان دررسیدن به اهداف جمعی باشند
به عبارت دیگر جامعه مجموعهای از افراد انسانی است که جهت مشترکی آنها را به هم پیوند دهد و انسان موجودی اجتماعی و همواره در اجتماع زندگی کرده است. کاروان انسانیّت همواره از اجتماع عبور کرده، زندگی نوع انسان در آن سپری شده، است، نوعی رابطه همزیستی، همه مردم را به هم مربوط ساخته است. به تجربه تاریخ هیچ ملّت، گروه یا فرهنگی نمیتواند جدا یا مستقل باقی بماند، چراکه تماس با بخشی از جامعه و دنیا، مستلزم تمام قسمتهای دیگر است (سماور. لاری .ا.، ریجارد. ای. پورتر و لیزا. ا. استفانی. (۱۳۷۹ )ارتباط بین فرهنگها. ترجمه غلامرضا اعوانی و اکبر میرحسنی. چاپ اوّل. تهران: انتشارات باز.ص ۲۷) نگاه به تاریخ چه در دوران پیشین و چه در زمانهای أخیر، نشان میدهد که انسان همواره اجتماعی زندگی کرده است و آنقدر این نوع زندگی برای بشر اهمیّت حیاتی داشته و دارد که حتّی تصوّر خارج از اجتماع زیستن نیز، برای او تصوّری دشوار بوده است
انقلاب اسلامی حرکتی بسوی جامعه مطلوب انسانی و الهی
انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ با پیش زمینه های مبارزه و تلاش شخصیتهای مذهبی و غیر مذهبی ، نخبگان و اصحاب اندیشه و مردم بزرگ ایران با رهبری بی بدیل حضرت امام (ره) به منصه ظهور رسید و جامعه ایران را متحول کرده و از نظام پادشاهی و شاهنشاهی به نظام جمهوری اسلامی مبدل شد این انقلاب که در سده های اخیر بی نظیر بوده و نظام بین المللی انتظار آن را نداشت نظام بین المللی را با چالشی بزرگ مواجه کرد و در سیر تکاملی خود با توطئه ها ، تهاجم و نامهربانی های خارجی و داخلی از جمله جنگ هشت ساله مواجه شد که با تدبیر حضرت امام (ره) و در ادامه رهبری مقام معظم رهبری و حضور همه جانبه مردم همیشه در صحنه ، این کشتی انقلاب از طوفان حوادث گوناگون رهیده و خود را به ساحل امنی رسانده است لکن در مسیر حرکت خود با ناملایمات و نارضایتی ها یی مواجه گشته هست و هنوز هم با برخی از آنان دست و پنجه نرم میکند و هر از گاهی شاهد نابسامانی های اجتماعی و سیاسی هستیم که یکی از آنان اتفاقات و فتنه جدیدی بود که از سوی عواملی طراحی و به مرحله اجرا در آمد لکن باز با هوشیاری مردم همیشه در صحنه و رهبری های حکیمانه مقام معظم رهبری خنثی گشته و نافرجامانه صحنه را ترک کرد. در این نوشتار بدنبال واکاوی برخی علل و عوامل داخلی و خارجی آن هستیم
جریانات اخیر ارتباط مستقیم با انحراف متولیان امر و کوتاهی آنان از رسیدگی به امور رفاهی و اقتصادی مردم و ایجاد طبقات ناهمسان اجتماعی و دوری نهاد های برنامه ریز یا مهندسین اقتصادی و مدیران دست اندر کار از واقعیت های جامعه ایران و عدم توجه آنان به قشر کم در آمد و محروم اقتصادی و مستضعفین و نگاه لیبرالیستی و غرب گرایانه و عدم نظارت نهادهای تصمیم گیر و تصمیم ساز اعم از کلان و خرد از محورهای اصلی انقلاب دارد که در این نوشتار به بررسی و تحلیل آن خواهیم پرداخت
قبل از بیان اصل سوال مورد نظر و پرداختن به پاسخ آن به بیان محورهای اصلی رویکرد انقلاب اسلامی اشاره می شود تا دانسته شود که از آرمانهای و اهداف انقلاب چه بوده و چرا از رژیم طاغوت به نظام جمهوری اسلامی عدول کردیم و وظیفه ما در قبال این انقلاب عظیم اسلامی چیست؟ آیا امروز متناسب با این آرمانها و اهداف ، برنامه ریزی و حرکت می کنیم یا نه از این محورها و مسیر منحرف شده و زاویه گرفته ایم و خود برای رسیدن به اهداف خود ساخته و متناسب با خواسته های دیگران ، انقلاب را لق لقه زبان قرار داده و از اصول و چارچوب آن فاصله گرفته ایم؟
برخی از محورهای مهم رویکرد انقلاب اسلامی عبارتند از
- زمینه سازی برای اجرای قوانین اسلامی در همه ابعاد جامعه
- اسلامی کردن اغلب مقررات قضایی و اقتصادی و اجتماعی
- حرکت در مسیر عدالت اجتماعی و استقلال سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی
- محرومیت زدایی و خدمت به مستضعفان
- خروج از طاغوت زدگی محو هرگونه استبداد، خودکامگی و انحصار طلبی،
- نفی هرگونه ستم گری، ستم کشی، سلطه گری و سلطه پذیری،
- توجه به عزت و کرامت انسانی
- تلاش در مسیر تحقق کامل پیوند دین و سیاست
- احیای روحیه عزت و سرافرازی ملی درعرصه جهانی،
- توسعه آزادی های قانونی
- ساده زیستی و همزیستی با اقشار مردم و همسطحی مدیران با مردم
- حرکت در مسیر عدالت اقتصادی و رفع تبعیض و از بین بردن شکاف طبقاتی ،
- رسیدگی به روستاهای کشور و محرومیت زدایی از آنها
- تنظیم برنامه اقتصادی کشور به نوعی که موجب خودسازی و افزایش مهارت و ابتکار افراد جامعه باشد،
- جلوگیری از استثمار و بهره کشی اقتصادی
- مبارزه با زراندوزی و فساد و نابرابری ها در زمینه های مختلف
- تامین رفاه و توزیع عادلانه ثروت عمومی
- خودکفایی و تولید ملی وحمایت از نیروهای متخصص داخلی در جهت رسیدن به استقلال اقتصادی
- ارتقاء سطح دانش و گسترش مراکز علمی و تحقیقی در همه زمینه ها
- ایجاد خودباوری فرهنگی و علمی،
- جهش در ابتکارات و نوآوری های علمی
و……….
با توجه به بیان برخی از محورها یا اهداف انقلاب اسلامی سوال این است که آیا در چهار دهه از سپری شدن عمر انقلاب اسلامی به این اهداف رسیدیم یا نه ؟ و اگر رسیدیم در کدام محور از این محورها پیشرفت و در کدام یک پیشرفتی نداشته و یا پس رفت داشته ایم ؟ در اینجا لازم است که بیان کنم تمامی دولتهای نظام جمهوری اسلامی در جهت تحقق این اهداف گامهای بزرگ و بلندی را برداشته اند و نباید منکر پیشرفتهای عظیم و دستاوردهای بی بدیل این دوران سخت که همراه با دشمنی های جهانی و تحریم های همیشگی بوده است ، گردید لکن از کاستی ها و عدم برنامه ریزی ها درست و برنامه ریزی غلط و از سویی از بازی های سیاسی جناحهای مختلف در جهت رسیدن به اریکه قدرت و یا عدم نظارت دقیق و مستمر بر کارها و برنامه های دولتمردان و یا روی آوری به تجمل گرائی و رفاه زندگی و بدنبال زندگی اشرافی مسئولین و مدیران نظام نباید غفلت کرد و آنها را نادیده گرفت و از سوی به نارسائیهای قانونی و یا وجود مقرارت دست و پا گیر که مانع توسعه و پیشرفت می شود توجه ویژه کرد ودر جهت اصلاح آنان گام برداشت.
علل و عوامل نارضایتی های اخیرو سکوت دولتمردان
همه ما میدانیم که اصولا نارضایتی علت و عاملی برای شکل گیری اعتراضات جمعی و کشانیدن آن به یک رفتار آشوب طلبانه و اغتشاشگرایانه است در واکاوی اتفاقات اخیر در سراسر کشور همگان به این موضوع واقفند که علت اصلی آن نارضایتی اقتصادی از جمله معضل بیکاری و عدم اشتغال نیروی فعال و جوان و تحصیل کرده ها بوده است که یکی از چالشهای عمده اقتصادی در ابعاد گستره جامعه است و خانواده ها را دچار چالش بزرگی کرده است تا جایی که همگان اذعان دارند که در هر خانواده ایرانی حداقل یک یا دوجوان تحصیل کرده بیکار وجود دارد
نگاهی تحلیلی به آمار نیروی کار که اخیرا از سوی مرکز آمار ایران برای بهار امسال(۱۳۹۶) ۱۲.۶ درصد اعلام شد، نشان میدهد، جمعیت افراد بیکار در سن کار (۱۰ ساله و بیشتر) از ۳ میلیون و ۲۰۳ هزار و ۳۹۸ نفر در پایان سال ۹۵ به ۳ میلیون و ۳۶۶ هزار و ۹۷۳ نفر در بهار ۹۶ افرایش یافت به عبارتی در ۳ ماهه نخست امسال ۱۶۳ هزار و ۵۷۵ نفر به جمعیت بیکار کشور افزوده شدند.
در عین حال در جامعه آماری ۱۵ ساله و بیشتر، ۳ میلیون و ۳۶۳ هزار و ۷۰۵ نفر بیکار هستند که ۸۶۷ هزار و ۱۵۴ نفر در «جمعیت ۱۵ تا ۲۴ سال» و یک میلیون و ۸۸۲ هزار و ۷۵۵ نفر در «جمعیت ۱۵ تا ۲۹ سال» قرار دارند.
اما این نرخ در بین جمعیت جوان ۱۵ تا ۲۴ سال کشور با رشد یک درصدی نسبت به بهار سال گذشته و ۰.۷ درصدی نسبت به زمستان ۹۵ به ۲۸.۸ درصد رسید که سهم بیکاری بانوان در این سن بیش از مردان است.
علاوه بر این بررسی وضعیت بازار کار در بین جمعیت ۱۵ تا ۲۹ سال حاکی از آن است که ۲۶.۴ درصد از جمعیت فعال در این سن بیکار هستند و تعداد بیکاری زنان در این دامنه سنی نسبت به مردان در این سن بیشتر است.
روند تغییرات نرخ بیکاری «جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله» نشان می دهد که این میزان در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته ۱.۵ درصد و نسبت به فصل زمستان ۹۵ نیز ۰.۹ درصد رشد داشته است.
در مقابل افزایش شاخصهای نرخ بیکاری در کل کشور، اما نرخ مشارکت اقتصادی نیز به عنوان یک شاخص مثبت در اقتصاد از ۳۹.۴ درصد در سال ۹۵ به ۴۰.۶ درصد در بهار امسال رسیده است.
اما خروجی شاخصها و آمارهای مذکور از نیروی کار حاکی از آن است که به جمعیت فعال اقتصادی(نرخ مشارکت) در بهار امسال ۸۸۳ هزار و ۸۷۸ نفر اضافه شد و از ۲۵ میلیون و ۷۹۱ هزار و ۴۵۰ نفر در پایان سال گذشته به ۲۶ میلیون و ۶۷۵ هزار نفر رسید.
جدیدترین آمار بیکاری کشور در سال ۹۶ و مقایسه با سال ۹۵
نمودار زیر نرخ بیکاری استان های کشور را بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ نشان می دهد.
در این بین آمار بیکاران تحصیل کرده قابل توجه است
طبق آمارهای مرکز آمار ایران از وضعیت نیروی کار، در کشور بین سال های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۴ میزان جمعیت دارای تحصیلات عالی ۵ میلیون و ۷۴۲ هزار نفر افزایش یافته است و این در حالی است که طی این مدت نرخ بیکاری این جمعیت رشد ۲٫۶درصد را تجربه نموده است.
مطابق با آنچه در گزارش های مربوط به وضعیت نیروی کار ذکر شده است، در سال ۱۳۸۵ جمعیت افراد با تحصیلات عالی حدود ۶ میلیون و ۱۱۵ هزار نفر بوده است. این جمعیت بین سال های ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۴ همواره روند صعودی داشته است و در سال ۱۳۹۴ این جمعیت به حدود ۱۱ میلیون و ۸۳۹ هزار نفر رسیده است. یعنی در یک بازه ۱۰ ساله حدود ۵ میلیون و ۷۴۲ هزار نفر به این جمعیت افزوده شده است.
.
.
. در سال ۱۳۹۴، جمعیت بیکار به حدود یک میلیون و ۱۳۴ هزار نفر و جمعیت شاغل به حدود ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر رسیده است. بنابراین نرخ بیکاری جمعیت دارای تحصیلات عالی در سال ۱۳۹۴، ۱۸٫۴ درصد بوده است و این یعنی نرخ بیکاری افراد دارای تحصیلات عالی طی ۱۰ سال با رشدی ۲٫۶ درصدی رو به رو بوده است.
.
.
آمارها نشان میدهند که در سال ۱۳۹۴ از کل شاغلین کشور حدود ۶۸ درصد دارای مدرک دیپلم و زیر دیپلم، ۱۸ درصد دارای مدرک فوق دیپلم و لیسانس، ۵ درصد دارای مدرک فوق لیسانس و دکتر و ۳ درصد نیز بی سواد بوده اند. همچنین از کل جمعیت بیکار در سال ۱۳۹۴ حدود ۳۶ درصد دارای مدرک فوق دیپلم و لیسانس و ۶ درصد نیز دارای مدرک دکتر بوده اند
آمارهای بالا نشان میدهند که در طی این سالها جمعیت افراد دارای تحصیلات عالی به شدت در حال افزایش بوده و نرخ بیکاری فارغ التحصیلان نیز طی بازه مورد بررسی ۲٫۶ درصد رشد داشته است (به نقل از مرکز آمار ایران http://www.tabnak.ir )
و هسته اولیه شکل گیری آن مطالبات اقتصادی مردم خصوصا قشر متوسط و پائین جامعه بوده است که متاسفانه با ورود عده ای که محور حرکت آشوب طلبانه و اغتشاش گری آنها غیر مسائل اقتصادی بوده است ، حرکت مطالبه گرایانه مردم به حاشیه کشیده شد و کسانی که مورد خطاب مطالبه گران بودند و باید پاسخگوی اصلی مطالبات مردم باشند نه تنها سری نجنباندند و واکنشی انجام ندادند، بلکه طلبکارانه حاضر شدند
رئیس جمهور در اختتامیه جشنواره فارابی ۲۴ دی ماه ۱۳۹۶ به گونهای سخن گفت که اعتراضات مردمی تمام شده بود و هیچ گونه ارتباطی با دولت نداشت؛ این در حالی است که تودههای مردم از وعدههای پوچ دولت، وضعیت اقتصادی و معیشتی، بیکاری جوانان و … نارضایتی خود را ابراز کردند. ایشان به جای تمرکز بر حل مسائل اقتصادی و معیشتی به دنبال استفاده سیاسی از اعتراضات مردمی است؛ که اگر اینگونه باشد، باید بگوئیم که این سوءاستفاده، از سوءاستفاده اغتشاشگران که مطالبات اقتصادی و معیشتی را به صحنه تقابل مردم و نظام تبدیل کردند و کارشان به آتش زدن پرچم مقدس جمهوری اسلامی کشیده شد؛ بدتر است.از سوی دیگرکسی که دستور فیلتر گسترده را صادر و پهنای باندهای اینترنت کشور را محدود کرد، در نطقی طلبکارانه از فیلترینگ سخن گفت و فیلتری که به دستور خود ایجاد شده بود را طی مراسمی آزاد کرد و این را برای خود یک پیروزی قلمداد کرد.
برخی حضور مردم در صحنه های مختلف که برای خنثی کردن توطئه های دشمنان خارجی و داخلی بود، تحریک رقبای خود اعلام کرده یک روز پس از آنکه معاون اول رئیسجمهوری به بانیان برخی اقدامات اعتراضی علیه دولت هشدار داد که دود آن به چشم خودشان میرود، مشاور رئیسجمهوری هم تاریخ ۹/۱۰/۹۶ در گفتوگویی با اعتماد آنلاین با تاکید بر اینکه «باید به محتوای این اعتراضات مردم توجه شود» گفت: «مخالفان سیاسی موجود در کشور کوششان بر این است که بر موج نارضایتیها سوار شوند »
و برخی آنرا به نفع خود مصادره به مطلوب کردند. مشاور رئیسجمهوری در یادداشتی با تاکید بر اینکه «مردم حق دارند که صدایشان با وضوح بالا شنیده شود و مسوولان امنیتی و انتظامی باید با سعه صدر با اعتراضات مواجه شوند»، نوشت: «اما هوشیار باشیم که درهیچ کشوری، هیچ کدام از این بحرانها در خیابان و بر بستر خشونت حل نشده است.» (روزنامه اقتصاد شماره روزنامه: ۴۲۲۹ تاریخ چاپ: ۱۳۹۶/۱۰/۱۰ شماره خبر: ۳۳۳۴۰۳۶ )
و افرادی آن را مطالبات معیشتی و اقتصادی مردم دانستند به گزارش قدس آنلاین، رئیسی افزود: «دشمنان میخواهند با سوار شدن بر موج مطالبات معیشتی و اقتصادی مردم، فتنه جدید درست کنند؛ اما مردم هوشیار هستند و ضمن اینکه مطالبات خود را مطرح میکنند اجازه سوءاستفاده نخواهند داد.» و عده ای هم هیچ پاسخی به حرکتهای حق طلبانه و خواستهای قانونی مردم نداند و سکوت اختیار کردند چنانچه این اعتراضات در دوسال اخیر در مقابل برخی از نهادها همانند مجلس انجام میشد و هیچ پاسخی به این تجمعات و مطالبات داده نمی شد و نگرانی مردم روز به روز بیشتر گردید.
احمدتوکلی رئیس هیئت مدیره دیده بان شفافیت و عدالت در این باره میگوید بی اعتنائی برخی از دستگاه های دولتی به مطالبات معیشتی مردم، کار را به اعتراضات خیابانی کشانده است. هر چند باید توجه داشت در چنین تجمعاتی، گرچه شروع کننده مردم هستند ولی تمام کننده الزاما مردم نیستند این قبیل تحرکات قابل پیش بینی بود چرا که اتخاذ سیاست های خشن تعدیل صندوق بین المللی پول، پیش از این نیز، یکبار دیگر در ابتدای دهه ۷۰ تجربه شده بود و با همین تحرکات اعتراض آمیز مواجه شد. همان زمان هم مسئولین وقت به نصایح دلسوزانه کارشناسان اقتصادی توجه نکردند و شد آنطور که نباید میشد و صدای اعتراضات در مشهد، اسلامشهر، شیراز و چند شهر دیگر بلند شد
نماینده پیشین مجلس برای نمونه به اعتراض مالباختگان موسسات اعتباری طی چند ماه گذشته اشاره می کند و می گوید: متاسفانه با وجود تذکر بسیاری از دلسوزان از جمله گزارش کارشناسی و پیگیری های حقوقی سازمان دیده بان شفافیت و عدالت، مسئولین دولتی از جمله رئیس کل بانک مرکزی با اینکه در گرفتاری مردم دارای قصور و تقصیر محرز بودند، حاضر نشدند نسبت به رفع مشکلات آنها اقدام مقتضی صورت دهند.(پیشین)..
قوای سه گانه خصوصا دولت و قوه مجریه در قبال گرانی ها و کمبود ها و کاهش قدرت خرید مردم ، دستمزدها ، فسادهای اقتصادی ، رانت خواریها ، حقوقهای نجومی ،بیکاری ، رباخواری بانکها و مسائل دیگر هیچ عکس العمل قابل توجهی را نشان ندادند. و از سوی دیگر به اجرای برنامه های خود پرداختند. تا اینکه منجر به یک نوع اعتراض هنجار شکنانه و شعارهای تند در برخی تجمعات علیه دولت و مدیران کشور گردید.
به نمونه های از اعتراضات صنفی و گروههای مختلف ، که در سالهای گذشته انجام شد ولی مورد بی مهری و بی توجهی مسئولین و مدیران و روسای سه قوه قرار گرفت و در مقابل مطالبات مردم پاسخی نداند.
۱)تجمع معلمان شاغل و بازنشسته سراسر کشور
صبح امروز تعداد زیادی از معلمان شاغل و بازنشسته سراسر کشور تجمع اعتراضی برپا کردند.
به گزارش خبرنگار ایلنا،( ۱۹/۱۲/۱۳۹۵ ) امروز صبح تعداد زیادی از معلمان شاغل و بازنشسته در سراسر کشور، تجمع اعتراضی برگزار کردند.هماهنگی برای این تجمع که در تهران مقابل مجلس، و در استانهای دیگر مقابل ادارات آموزش و پرورش برگزار شده، از چند روز پیش در فضای مجازی انجام شدهبود. حاضران در تجمع مهمترین مطالبات خود را ترمیم و اصلاح دستمزدها هماهنگ با سایر کارکنان دولت، اصلاح ساختار بیمه معلمان، پرداخت به موقع پاداش پایان خدمت فرهنگیان و نقض احکام قضایی فعالین صنفی معلمان عنوان کردند.این تجمع از ساعت ده صبح امروز آغاز شده و در آن چند صد نفر از معلمان شرکت کردهاند. http://www.ilna.ir
۲) تجمعات و اعتراض های مختلفی در سراسر کشور نسبت به میزان درآمد پایین معلم ها صورت گرفته که بررسی ها نشان می دهد، این تجمعات کاملا سازماندهی شده بوده است. (۲۷ فروردین ۱۳۹۴)
شبکه اطلاع رسانی راه دانا نوشت: طی یک سال گذشته، آموزش و پرورش حاشیه های زیادی را داشته است که یکی از مهمترین حاشیه های آن اعتراض معلمان به میزان حقوق و دستمزدهای خود بوده است. در همین راستا تجمع ها و اعتراض های مختلفی در سراسر کشور نسبت به میزان درآمد پایین معلم ها صورت گرفته است که این تجمعات کاملا سازماندهی شده انجام گرفته اند.عدم مدیریت صحیح بر آموزش و پرورش استان ها موجبات نارضایتی معلمان را فراهم کرده و تا کنون دست به تجمع های زیادی زده اند؛ دلایل اصلی مطرح شدن استیضاح وزیر آموزش و پرورش در مجلس شورای اسلامی هم عدم نظارت صحیح بوده است.
http://shomanews.com
۳)تجمع اعتراضآمیز معلمان در سراسر کشور ( ۱۹ اسفند ۱۳۹۵ )
صبح امروز (پنجشنبه ۱۹ اسفند) بسیاری از معلمان شاغل و بازنشسته در سراسر کشور، با برگزاری تجمعی اعتراضآمیز، خواستار رسیدگی مسئولان به مشکلات صنفی خود شدند.به گزارش «تابناک»؛ صبح امروز در سراسر کشور، تجمع اعتراضی معلمان شاغل و بازنشسته برگزار شد. هماهنگی برای برگزاری این تجمع در هفتههای اخیر از طریق فضای مجازی و کانالها و گروههای وابسته به معلمان انجام شده بود.
این تجمع که در استانهای کشور از جمله تهران، خوزستان، کردستان، خراسان جنوبی، اردبیل، آذربایجان شرقی و چهارمحال بختیاری برگزار شد، در تهران در مقابل مجلس شورای اسلامی و در شهرستان ها مقابل ادارات کل آموزش و پرورش صورت پذیرفت.معلمان شاغل و بازنشسته حاضر در این تجمع نسبت به بیتوجهی به وضعیت معیشتی فرهنگیان، بهبود وضعیت آموزشی در مدارس و بازگرداندن پولهای از دست رفته به صندوق ذخیره فرهنگیان معترض بودند و خواستار رفع این مشکلات شدند http://www.tabnak.ir
۴)افزایش تجمعات صنفی مقابل مجلس در سال جاری (ایلنا ۱۱/۲/ ۹۴)
بررسی آماری اخبار تجمعات کارگری مقابل مجلس نشان میدهد که از فروردین ماه سال ۹۳ تا دهم اردیبهشت امسال، ۳۵مورد تجمع کارگری مقابل ساختمان مجلس در رسانه ها گزارش شده است. نکته قابل توجه در این میان این است که تعداد تجمعات گزارش شده در مقابل مجلس، در یک ماه و ده روزی که از آغاز سال جدید گذشته در مقایسه با همین زمان در سال گذشته رشد چشمگیری داشته است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، در یک ماه و ده روز گذشته از سال جدید، ۷ مورد تجمع کارگری در مقابل مجلس گزارش شده که سه مورد آن طی هفته گذشته در هفته کارگر ۹۴ اتفاق افتاده است. این در حالیست که در دو ماهه اول سال ۹۳ تنها سه مورد تجمع کارگری در مقابل مجلس برگزار شده بود.
تجمع مربیان پیش دبستانی دراعتراض به شکل برگزاری آزمون استخدامی از سوی وزارت آموزش و پرورش در مقابل مجلس برای دومین بار در سال جاری و تجمع کارگران شرکتی مخابرات در اعتراض به عدم تبدیل وضعیت قراردادهاهایشان از جمله تجمعاتی است که در اردیبهشت ماه سال جاری و در هفتهٔ کارگر به وقوع پیوسته است.
همچنین فعالان تشکل های مستقل کارگری ۸ اردیبهشت ۹۴ و برای دومین بار پس از تجمع اعتراضی مهرماه سال گذشته در مقابل مجلس تجمع اعتراضی برپا کردند. این فعالین مستقل کارگری سال ۹۱ با جمع آوری ۴۰ هزار امضاء خواستار برگزاری تجمع کارگری در روز کارگر شده بودند. این کارگران در یک سال گذشته و همچنین در سال جاری با برگزاری دو تجمع در مقابل مجلس، به هزینههای بالای تامین معیشت و حقوق پایین کارگران و همچنین صدور احکامی چون اخراج، زندان و شلاق برای فعالین کارگری، اعتراض کردند. آزادی فعالیت انجمنها و تشکلهای مستقل کارگری از جمله خواستههای این کارگران استhttp://www.ilna.ir
۶) اعتراضات صنفی معلمان و پرستاران(ایلنا ۱۱/۲/ ۹۴)
اجرایی نشدن قانون خدمات کشوری که بر اساس آن مصوب شد مطابق با مدرک تحصیلی معلمان را رتبه بندی کنند و طبق آن ضریب ریالی در حقوق و دستمزدشان اعمال شود از جمله مطالبات اساسی معلمان در ۸ ساله گذشته است. معلمان میگویند، مصوبه افزایش فوق العاده شغل که قرار است در سال ۹۴ برای کارکنان دولت اجرایی شود تنها شامل پرسنل فرهنگی وزارتخانه میشود و کادر آموزشی شامل آن نمیشوند. این در حالیست که به گفته کنشگران صنفی جامعه فرهنگیان، بار اصلی فعالیت در نظام آموزشی کشور به دوش معلمان و سایر اولیاء مدرسه است که به صورت مستقیم با دانش آموزان سر و کار دارند و اگر آنان به عنوان کادر آموزشی از رضایت شغلی برخوردار نباشند قطعا بر روند آموزش تاثیر گذار خواهد بود.
پرستاران نیز که اسفند سال گذشته برای دومین بار در سال ۹۳ در مقابل مجلس تجمع کرده بودند هنوز جواب قانع کنندهای از وزارتخانه متبوع خود نشنیدهاند. عدم اجرای قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری و افزایش اختلاف پرداختی بین پزشکان و پرستاران پس از اجرای طرح تحول نظام سلامت از جمله مواردی است که جامعه پرستاری را به مقابل مجلس کشاند. اجرای بیقید وشرط قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری، توقف طرح – به زعم آنها – غیر منطقی و غیرکارشناسانه مبتنی بر عملکرد، اجرای قانون مشاغل سخت و زیان آور برای شغل پرستاری و اجرای کامل قانون بهره وری از جمله مطالبات صنفی پرستاران است. به گفته فعالین پرستاری با اغاز فاز سوم طرح تحول سلامت و افزایش تعرفههای پزشکی اختلاف در پرداختها بین پزشکان و پرستاران به بیش از سه برابر رسیده است که تنها اجرای طرح تعرفه گذاری که تعرفه خدمات پرستاری رابه صورت حرفهای محاسبه میکند میتواند کمی از شدت تبعیضها بکاهد http://www.ilna.ir
جدول کل تجمعات کارگری برگزار شده
جدول کل تجمعات کارگری برگزار شده در مقابل مجلس که در گزارش پیش رو قابل مشاهده است حکایت از افزایش تجمعات کارگری در روزهای آغازین سال ۹۴ دارد. مشکلات صنفی و نارضایتیهای شغلی از حقوق و دستمزد گرفته تا شکل استخدام و تبدیل قرادادهای کاری از جمله دلایلی است که کارگران طیفهای مختلف کارگری را به مقابل مجلس کشانده است. اما اینکه دلیل افزایش این تجمعات چیست در بسیاری از موارد قابل بررسی ویژه از سوی دست اندرکاران مختلف حوزه کار است.
.
.
البته از این مسئله نباید غافل شد که با فروکش کردن اتفاقات و فتنه های اخیر اوضاع به سامان شده و مردم راضی به شرایط اقتصادی شده اند بلکه باید اذعان کرد که این نارضایتی اقتصادی وجود دارد ، بیکاری و گرانی و مشکلات اقتصادی، زندگی را برای بخش هایی از جامعه ایران بسیار دشوار کرده که عمدتاً طبقه پایین جامعه هستند و اینان هستند که در جهت حفظ اصل انقلاب در همه صحنه ها حضور دارند .
اما باید توجه داشت که این کلام رسول الله (ص) یک نظریه جامعه شناختی اقتصادی دقیق و پر معنایی است که فرمود « مَن لا مَعاشَ له لا مَعادَ له » کسی که معاشی برای او نیست معادی هم ندارد یعنی اگر افراد جامعه به جایی برسند که فقر و نداری بر آنها به هر دلیلی تحمیل شود و انسانها در سطح پائینی زندگی کنند انتظار انگیزه های عالی از آنها نداشته باشید که گامها را در جهت تامین سعادت آخرت خود بردارند به عبارت دیگر دین دار باشند یا بدنبال اجرای دستورات دینی برآیند و یا تابع عالمان دینی باشند همه این احتمالات در اینجا به ذهن میرسد چرا که او در تامین مایحتاج اولیه خود در این دنیا مانده است و نمی تواند گلیم زندگی و معیشت خود را آب نداری بیرون بکشد چگونه باید در فکر رفاه آخرتی خود باشد و در گفتارهای پیش گیرانه و احادیث بصیرانه داریم که اگر فقر ازدری وارد شد، دین و ایمان انسان از دری دیگر بیرون میرود . پیامبرگرامی اسلام صلیاللهعلیهوآله میفرماید:«کادَ الفَقرُ أن یَکُونَ کُفرا» فقر، انسان را به کفر (بدبینی به خداوند و عدم پایبندی به دین) میکشاند.(میزان الحکمه ج ۷ ص ۴۹۸) و در روایت دیگری فرمود: «اللهم انی اعوذبک من الکفر و الفقر ، فقال رجل : ایعدلان ؟ قال : نعم » خدایا از فقر و کفر به تو پناه می برم مردی پرسید آیا این دو همتراز و همسنگ همند رسول حدا (ص) فرمود بله /(همان) حضرت علی علیه السلام خطاب به فرزندشان محمد حنفیه سفارش نمودند: ای فرزند! من از تهیدستی بر تو هراسناکم، ازفقر به خدا پناه ببر که همانا فقر دین انسان را ناقص و عقل را سرگردان و عامل دشمنی است(نهج البلاغه حکمت ۳۱۹٫) آن حضرت می فرمایند: «الفقر الموت الاکبر» فقر، مرگی بزرگ است.( همان، خطبه ۲۲۵ )و در کلام دیگری می فرماید: هر کس به فقر مبتلا گردد به چهار خصلت گرفتار شود: ضعف تعیین، نقصان عقل، سستی دین و کم حیایی. پس باید از فقر به خدا پناه برد. (همان، حکمت ۱۶۳)
فقر مادی همچنین زمینه بی عفتی مردان و زنان را سبب می شود. خداوند درسوره نور آیه ۳۳ به این تأثیر نامطلوب و بد فقر مادی که باعث عدم قدرت بر ازدواج و تشکیل زندگی می شود، اشاره می کند و می فرماید« وَ لْیَسْتَعْفِفِ الَّذینَ لا یَجِدُونَ نِکاحاً…» که زنان و مردان غیر متأهل که فقیر و فاقد امکانات ازدواج هستند بیشتر از دیگران در معرض بی عفتی و آلودگی ها و فسادهای جنسی هستند .بنابراین برای حفظ سلامت اجتماعی جامعه و نیز سلامت روانی و جنسی آن، باید با فقر به عنوان یکی از بسترسازهای آلودگی های جنسی و بی عفتی در جامعه مبارزه کرد و آن را به عنوان دشمن سلامت جامعه معرفی نمود.
نگاه جامعه شناختی به فقر
نگاه جامعه شناختی به فقر چیست؟ عنصر فقر، محصول ساختار و سیستم اجتماعی است که در آن نهادهای قدرت، فرهنگ و دین و اقتصاد به گونه ای عمل می کنند که نوعی از شکاف های شدید اقتصادی و سطوح خاصی از خط فقر را در ساحت جامعه نشان می دهد . می توان ادعا کرد که عنصر گزنده فقر، ذاتی ساحت جامعه نیست؛ بلکه اثباتاً پدیده ای عارضی و ناشی از روابط و مناسبات انسانی در متن جامعه است و به همین دلیل با تفاوت ماهیت و خواص سیستمها و نهادهای جوامع، میزان و تاثیرات فقر متفاوت می گردد.
مارکس بحث را از مبارزه با فقر به مبارزه با شرایط تاریخی ای که منجر به ایجاد فقر و طبقات اجتماعی می شود گسترش داد. دورکیم با طرح مفهوم آنومی، فقر را با مسألۀ انسجام اجتماعی پیوند می زند و زیمل تعریف سنتی از فقر را دگرگون کرد و تعریفی ارتباطی از فقر ارائه داد: «فقیر کسی است که جامعه فقیر مینامد و به این عنوان او را محتاج کمک میداند».
جامعه شناسان معتقدند که جامعه ای که به سمت و سوی شکاف طبقاتی و نابرابری اقتصادی پیش میرود فقیر در آن فقیرتر و ثروتمند ، غنیتر می شود. و این پیامدهای ناگواری برای آن جامعه خواهد داشت و در حالت شکاف طبقاتی و نابرابریهای اقتصادی که عده ای در نهایت رفاه و بی دردی و عده ای در مقابل با سختی و رنج و نگرانی و نداشتن امکانات اولیه زندگی بسر می برند. درگیری ، نزاع و مرگ اجتماعی حتمی است در این حالت سرمایه گذاری کاهش یافته ، تولید به حداقل میرسد و رشد اقتصادی منفی میشود.
کارکرد اجتماعی و اقتصادی فقر
فقر بخاطر مشکل نابرابری، به ویژه نابرابری درآمد، یکی از اصلیترین علل فشارها و تهدیدات اجتماعی برای جدا کردن یک ملت است. این زمانی اتفاق میافتد که ثروت در یک کشور بین شهروندان آن به درستی توزیع نشده باشد. به عبارت دیگر، وقتی پول و ثروت در دست عده بسیار کوچکی از افراد باشد. و عده ای دیگر در آرزوی رسیدن به آن باشند چه اتفاقی خواهد افتاد. زمانی که در یک جامعه عده ای منابع سرشار جامعه خصوصا به منابع کمیاب آن میرسند و چپاولگرایانه همچور کفتارهای برآن می افتند و شکمهایشان را ازثروت و اموال عمومی مردم پر می کند . حتی برای اوقات فراغت خود سهم حقوقی تعیین می کنند و با ماشینهای مدل بالا و گران قیمت در مناسب ترین و بالاترین منطقه های مسکونی زندگی میکنند و فرزندان خود را در پیشرفته ترین کشورها برای تحصیل می فرستند و درمقابل عده ای برای تامین خوراک شب خود در انتظار یک لقمه نان آه می کشند و با حقوقهای تا در خانه نرسیده امرار معاش می کنند، این جامعه چگونه می تواند ادعای اسلامی بودن و مدعی اجرای قوانین مترقی اسلامی و قرآنی باشد. در بینش دینی، مال و ثروت میتوانند در دو راه درست و یا نادرست قرار گیرند. چنانچه ثروت به گونهای درست، در جامعه به گردش درآید، زندگی انسان سامان یافته، زمینه دستیابی به ارزشهای اخلاقی و دینی فراهم میگردد، و در صورتی که به درستی به گردش نیفتد، نتیجهای جز فقر و حرمان انبوهی از مردم در کنار اقلیتی مرفه، از یاد رفتن ارزشهای اخلاقی و محو آرمانهای دینی نخواهد داشت. جریان مال در جامعه، چون جریان خون در رگهای بدن است. خون، گرچه مایه حیات آدمی است، اگر حرکتش در رگهای بدن به کندی و یا به تندی صورت گیرد، حیات بدن را به خطر میاندازد. هنگامی جامعه اسلامی، جامعهای مبتنی بر ارزشهای دینی خواهد بود که اموال به گونهای درست و طبیعی در شریانهای حیاتیاش جاری باشد و نقش سامانبخشیاش را در زندگی، به خوبی ایفا کند. گردش سالم ثروت در جامعه، تنها به دست انسانهای با کفایت و آگاه از نظام اقتصادی دین و واقعیات جهان امکانپذیر است.
نقش تفکر سرمایهداری و لیبرالی اقتصادی در جریانات اخیر
جریانات و اتفاقات اخیر جدای از اعمال خراب کارانه و هنجارشکنانه عده ای فرصت طلب قابل تحلیل باشد حرکتهای اعتراضی ریشه در نابرابری های اقتصادی و نارضایتی از عملکرد دولتمردان داشته است و این اعتراضات مظالبه گرایانه از درون نظام شکل گرفته و عوامل آن را باد در درون نظام و در عملکرد دولتمردان و مسئولین جستجو کرد بخشی از دیدگاه من این است که تفکر سرمایهداری و لیبرالی اقتصادی که سالها همانند جغدان شب شکار در لابهلای نظام مقدس جمهوری اسلامی لانه کردند و امروز مردم را طعمه نیات خود قراردادند و با برنامهریزیهای بهظاهر خروج از تورم و بحران اقتصادی تمام فشار را بر مردم ضعیفی میاورند که دستشان به دهان آنها نمیرسد امروز امور مملکت به دست مرفهان و بیدردهای افتاده است که بار خود را در سالهای گذشته برای ۲۰۰ سال و برای ده نسل خود بستهاند تجملگرایان قدرتطلبی که با پول و دروغ و وعدههای ناشدنی رأی مردم را گرفتند و با تزویر و ریا خود را مصلح جامعه نشان دادند امروز از پوست میشی خود بیرون زدند و نمایه گرگ خود را نشان دادند مردم را به فلاکت رسانند بانکهای ربوی تحویل ما دادند و پولهای ربا وارد زندگی مردم کردند و مسائل شرعی را به پشت گوشها قراردادند و حرفهای مراجع را نادانی اقتصادی و عدم آگاهی اعلام کردند و امروز این زخم عمیق فقر و گرانی مردم را ستوه آورده است بخشی از اعتراضات مردم بجاست لکن نباید گذاشت دشمن داخلی و خارجی از آن بهرهبرداری کنند صداوسیما و رسانهها باید فریاد این مردم را که در تنگنای اقتصادی و نبودن شغل و از داد بیکاری و فساد، بخشی از مدیران را باید به نمایش بگذارد برخی از مدیرانی امروز در رأس کار هستند که هیچ اعتقادی بهنظام و اسلام و مردم ندارند مردم را علیه نظام تشویق میکنند. سرنوشت ما چنین گره خورده و این تقدیر الهی برای ما نیست بلکه به تعبیر قرآن می فرماید « ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس لیذیقهم… بعض الذی عملوا لعهم یرجعون» (سوره روم، آیه ۴۱٫)فساد و پریشانی به کرده بد خود مردم در همه بر و بحر زمین پدید آمد تا ما هم کیفر بعضی اعمالشان را به آنها بچشانیم باش که «از گنه پشیمان» باز گردند.
چنانچه در آیه ۳۰ شوری فرمود« و ما اصابکم مصیبه فیما کسبت ایدیکم و بعضوا عن کثیر» و آنچه از مصیبت ها به شما برسد به خاطر گناهانی است که خود کسب کرده اید ، و از بسیاری نیز درمی گذرد.
ضعف نظارت برخی از نهادها و دستگاههای تاثیر گذار
از سوی دیگر صحبتم با استوانههای نظام اسلامی که در نهادهای بلند مرتبه نظام جایگاه رفیعی را دارند . مردانی که در مقام علمی رفعتی پیدا کردند و اعتماد مردم به آنان زیاد است و تکیه گاهی برای مطالبات مردم به حساب می آیند همانند نمایندگان مجلس خبرگان که دارای ۸۸ عضو برجسته و فقهای عالیقدر است که هر کدام در مباحث مختلف خصوصا در مباحث فقهی صاحب نظرند و فقه با زندگی مردم سرو کار دارد ، حلال و حرام را بیان می کند ، نمایندگان مقام معظم رهبری در استانها ، امام جمعه های محترم ، روحانیون عالی مقام ، مراجع تقلید ، اساتید دانشگاه ، که علی العموم آنان باید بعنوان بازوان رهبری نظام عمل کنند مثلا مجلس خبرگان که یکی از نهادهای قدرتمند نظام توانمند اسلامی و نهاد نظارتی است دارای کمیسیون سیاسى – اجتماعى است که در رابطه با مسائل مهم داخلی و جهانی مسئولیت دارد چنانچه در ساختار مجلس خبرگان آمده است که کمیسیون سیاسی – اجتماعی به منظور آگاهى مستمر اعضاى مجلسخبرگان از تحوّلات مهمِّ داخلى و جهانى، به ویژه در زمینه مسائل سیاسى، فرهنگى، مدیریّتى، امنیّتى و اقتصادى تشکیل مىشود و موظَّف است با تشکیل جلسات با حضور نخبگان و مسئولان امور سیاسى، امنیّتى، فرهنگى، اقتصادى، اجتماعى، مسائل مهم داخلى و جهانى را که به نحوى، به انجام وظایف خبرگان، به ویژه وظایف مذکور در اصول یکصدوهفتم و یکصدونهم قانوناساسى، مربوط مىشود، مورد بررسى قرار دهد و گزارش آن را به هیأت رئیسه تقدیم کند تا در اوّلین اجلاسیّه خبرگان، به اطّلاع اعضا رسد.
با توجه به وجود چنین کمیسیونی در مجلس خبرگان آیا باید شاهد این نابسامانی های اقتصادی و وجود نابرابری های اجتماعی باشیم یعنی نمایندگان محترم خبرگان چنین شکاف طبقانی ، نابرابرهای اقتصادی و مالی ، فساد اداری ، حضور مدیران ناکارآمد در بدنه نظام ، نارضایتی مردم ، فقر را دراین جامعه نمی بینند خصوصا اینکه مقام معظم رهبری در سخنرانی ها و دیدارها مختلف با مردم ومسئولین مطالبات زیادی را مطرح کرده و میکنند . توصیه های زیادی را به مسئولین کرد که به داد مردم برسید مردم اگر حرفی نمی زنند نه اینکه مطالبه ای نداشته باشند بلکه نجابت مردم به آنها اجازه نمی دهد که صدایشان را بلند کرده و اعتراض کنند . آیا مردم کوچه و بازار ، کارگر و کارمند ، دانشجو و طلبه ، همه اقشار مگر به این بزرگان دین و آیات عظام رای ندادند تا در نهاد با عظمت خبرگان باشند و به مسائل آنها نه مستقیم بلکه ناظرانه رسیدگی کنند ، به مشکلات آنها واقف باشند ، مطالبات رهبری را از مسئولین بخواهند و یا نمایندگان محترم رهبری در نهادها و سازمانها ، در استانها ، ائمه محترم جمعه، جدای از خطبه خوانی و اجرای فریضه مقدس نماز جمعه ، چه میزان همدرد مردم و همراه آنها بودند ؟ کی و کجا این بزرگان دین و استوانه های نظام اسلامی که هرکدام رفعت و مقامی از عالمیت دینی را دارهستند به کارخانه های تعطیل شده سر زدند و با کارگران بیکار ، با جوانان جویای کار، به خانواده های محروم ملاقات داشتند و اگر هم داشتند که یقین دارم از این امور اطلاع کافی و وافی دارند چرا بر سر مسئولین اجرایی داد و فریادی نمی کنند برخی صرفا به دادن یک بیانیه ، برخی فقط با یک مصاحبه و برخی هم بی تفاوت از کنار این معضلات می گذرند و گویا خود آنقدر وابسته به دولتمردان و سازمانها شدند که برخی توانایی انتقاد را ندارند . مردم از این بزرگان انتظار دارند که وارد صحنه شوند با مردم همدردی عملی نمایند .
بزرگان، فقها ، نخبگان جامعه اسلامی: قرآن در سوره رعد آیه ۱۱می فرماید « اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وال» خداوند سرنوشت هیچ قوم ( و ملّتی ) را تغییر نمی دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند! و هنگامی که خدا اراده سویی به قومی ( بخاطر اعمالشان ) کند ، هیچ چیز مانع آن نخواهد شد و جز خدا ، سرپرستی نخواهند داشت! لذا باید حرکت کرد و در مقابل برنامه های نادرست اقتصادی ، حیف ومیل بیت المال ، ایجاد شکاف طبقاتی، ثروت اندوزی عده ای ، فساد اداری ، اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی قد علم کرد و جامعه را در مسیر درست هدایت کرد و نظارت درست وصحیح و مسئولانه یکی راههای از بین بردن و کاهش این ناهنجاری ها است. که یکی از حیاتی ترین ارکان یک مدیریت سالم و کارامد وجود یک نظام کامل و دقیق نظارت و بازرسی است.
وجود نظام نظارت و بازرسى لازمه حفظ سلامت و رشد و توسعه هر مجموعه و سازمان و موجب پیشرفت و تعالى کارکنان آن است.
با توجه به این اصل بود که پیامبر گرامى(ص) هیچ گاه از نظارت و مراقبت بر عملکرد کارکنان خود غافل نبودند و اغلب براى نظارت و بازرسىِ عملکرد کسانى که از سوى آن حضرت به کار گماشته مى شدند، بازرسان و ناظرانى مشخص مى نمودند تا اعمال و رفتار آن ها را به طور مرتّب، به آن حضرت گزارش کنند تا بر اساس این گزارشات، عملکرد و رفتار کارکنان خود را بسنجد و بر اساس این سنجش و ارزیابى، تصمیمات بعدى را اتخاذ نمایند.
حضرت امام رضا(ع) در مورد سیره نظارتى و بازرسى پیامبر گرامى(ص) مى فرماید: «سیره و روش پیامبر(ص) این بود که هر گاه سپاهى را به مأموریت مى فرستادند و فرماندهى براى آن تعیین مى کردند، برخى از افراد موثق و مورد اعتماد خود را بر او مى گماشتند تا رفتار و عملکرد او را زیر نظر بگیرد، براى رسول خدا(ص) گزارش کند.» (وسائل الشیعه، شیخ حر عاملى، جلد ۱۱، صفحه ۴۴٫)
حضرت على(ع) در دوران حکومت و مدیریت خود، در زمینه نظارت و مراقبت بر کارگزاران خود بسیار دقیق و هشیارانه عمل مى کردند
نامه هایى که آن حضرت براى کارگزاران و عمّال خود در شهرها و استان هاى گوناگون نوشته و در آن ها، نقاط قوّت و ضعف آنان را متذکر شده اند گویاىِ این مطلب است که آن حضرت همواره بازرسان و ناظران مخفى بر کارگزاران خود مى گماشت تا کلیه رفتار و عملکرد آنان را به طور دقیق زیر نظر گرفته، بررسى نمایند و نتیجه این نظارت و بررسى را براى آن حضرت گزارش کنند.
نظارت و مراقبتى که از جانب آن حضرت صورت مى گرفت، کاملاً جدّى، عمیق و دقیق بود، به گونه اى که حتى شرکت یکى از کارگزاران آن حضرت در یک جشن و میهمانى، از نظر آن حضرت مخفى نمى ماند، چنان که وقتى عثمان بن حنیف، فرماندار بصره، در مجلس میهمانىِ (جشن عروسى) یکى از ثروتمندان و اشراف بصره شرکت کرده بود، گزارش آن به زودى به حضرت على(ع) رسید و آن حضرت بلافاصله در نامه اى خطاب به او چنین نوشتند: «اى پسر حنیف، به من گزارش رسیده که یکى از جوانان اشراف بصره تو را به خوان میهمانى اش دعوت کرده و تو به سرعت به سوى آن شتافته اى و در آن جا برایت غذاهاى رنگارنگ و ظرف هاى بزرگ غذا، یکى پس از دیگرى آورده مى شده است. من گمان نمى کردم که تو میهمانى مردمى را بپذیرى که نیازمندانشان از آن مهمانى محروم و ممنوع بوده، و ثروتمندانشان دعوت شده اند»(تاریخ یعقوبى، جلد ۲، صفحه ۲۰۵٫)
حضرت امیر مومنان، علی ع، در عهدنامه معروف مالک اشتر، نهج البلاغه، نامه ۵۳ درباره نظارت چنین دستور می دهند: «با فرستادن ماموران مخفی و راستگو وباوفا، کارهای آنان را زیر نظر بگیر; زیرا بازرسی مداوم و پنهانی،سبب می شود که آن ها به امانت داری و مدارا با زیر دستان ترغیب شوند
در این قسمت از نامه، حضرت علی(ع) علاوه بر دستور به داشتن نظارت و بازرسی و توصیه به مداومت در انجام آن، به خصوص به صورت پنهانی، به چند مورد از مزایا و فواید وجود نظارت نیز اشاره فرموده است;از جمله; امانت داری کارکنان و مدارا کردن با زیر دستان و مراجعان.
حضرت على(ع) با این که به مالک اشتر دستور داده اند که بر تمام کارکنان و زیردستان خود نظارت داشته باشد و اعمال و رفتار آن ها را بازرسى و بررسى نماید و این دستور شاملِ اطرافیان نیز مى شود، اما به دلیل این که نظارت بر اطرافیان اهمیت بیش ترى دارد، مسأله نظارت بر کار آن ها را جداگانه مطرح نموده و بر آن تأکید نموده اند: «اعوان و انصار (اطرافیان) خویش را سخت زیر نظر بگیر; اگر یکى از آنان دست به خیانت زد و بازرسان سرّى تو متّفقاً چنین گزارشى دادند، به همین مقدار شهادت، قناعت کن و او را زیر تازیانه کیفر بگیر و به مقدار خیانتى که انجام داده او را کیفر نما، سپس او را در مقام خوارى و ذلت بنشان و نشانه خیانت بر او بنه و قلاّده ننگ و تهمت به گردنش بیفکن.»
در قسمت دیگری از این نامه، حضرت علی ع می فرماید:ای مالک، باید وضع آنان را، چه آن ها که در مرکز فرمانداری تو هستند و چه آن ها که درگوشه و کنارند بازرسی و بررسی کنی آن حضرت در این بخش از نامه، علاوه بر این که مالک اشتر را موظف می کنند که بر اعمال کارکنان خود نظارت داشته باشد و اعمال و رفتارآنان را بررسی و بازرسی نماید، به مساله دیگری نیز اشاره فرموده اند و آن این که نظارت و بازرسی باید به صورت جامع و کامل انجام شود و همه افراد سازمان و مجموعه مورد نظر را در برگیرد
آن حضرت هنگام معرفی عبدالله بن عباس به مردم بصره به عنوان استاندار جدید، خطاب به مردم آن شهر نوشته اند. سخن او (عبدالله بن عباس) را بشنوید و مادامی که او از خدا و رسولش اطاعت کند، فرمانش برید.
پس اگر در میان شما بدعتی نهاد یا از مسیر حق منحرف شد، مطمئن باشید که او را از حکومت بر شما برکنار خواهم کرد(نهج البلاغه، نامه ۴۰٫) در این نامه، حضرت علی(ع) به مردم بصره قول حتمی می دهند که اگر استانداری که او معرفی می کنند، بدعتی بگذارد یا منحرف شود، او را برکنار خواهند کرد و این نشان می دهد که حضرت، نظام نظارت وارزیابی دقیق و مطمئنی داشته اند که بر مبنای آن، همواره کارگزاران خود را زیر نظر داشته و مراقب اعمال و رفتار آنها بوده اند در صورت مشاهده هر گونه تخلف یا انحراف، آن ها را از کار برکنار می کرده اند.
در نظام مقدس جمهوری اسلامی، که افتخارش این است که نظامی دینی و اسلامی و پیرو دستورات الهی و پیامبر اکرم ص و امامان معصوم: است، باید بر عملکرد مدیران و کارکنان سازمان ها دقیقا نظارت وجود داشته باشد . بر اساس این نظارت دایمی و دقیق، عملکرد افراد مورد ارزیابی وسنجش قرار گیرد و تمامی تصمیمات مربوط به کارکنان، اعم از پاداش،ترفیع و مانند آن، بر اساس نتایج به دست آمده از این ارزیابی هاانجام شود البته در نظارت بر اعمال کارکنان و کارگزاران نظام بایدیک نکته همواره مدنظر باشد و آن این که هم بر نقاط قوت نظارت شود وهم بر نقاط ضعف افراد و در ارزیابی عملکرد افراد این دو عمل، همراه یکدیگر، مدنظر باشد، نه این که فقط به نقاط ضعف توجه شود ونقاط قوت افراد فراموش گردد; چرا که در آن صورت، نوعی نگرش منفی نسبت به نظارت و ارزیابی در میان کارکنان به وجود خواهد آمد که نتیجه آن مقاومت افراد در مقابل نظارت و ارزیابی خواهد بود.
چرا هنجارشکنان بانکها(نهاد اقتصادی) و مساجد ، امکان مذهبی و ائمه جمعه (نهاد دین ) را مورد هجوم قرار دادند؟
چرا در اغتشاشات اخیر بانکها و مساجد مورد حمله قرار گرفت ؟ آیا نمیخواستند بگویند که بانکها که نماد ثروت هستند و عملکردشان عملکرد ربوی است و شیره جان مردم را با سودهای گزاف و جریمه های ناتمام شدنی می کشند و ادعای بانکداری اسلامی می کنند و مردم نمایندگان اسلام و قوانین آن را روحانیت ، حوزه های علمیه ، رهبری و مساجد می بینند و دشمن از این منظر وارد شد و اعتراضات مطالبه گری را به حرکتی ، هنجارشکنانه و خرابکارانه تبدیل کرد. چرا نباید روحانیت معظم و گرانسنگ ما که مورد اعتماد مردم هستند در مقابل ناکارآمدی مدیران نالایق و ناشایست و چپاولگر قد علم کنند و خود رهبری مطالبه گرایانه و نگاه ناظرانه خود را به منصه ظهور بگذارند و مردم نباید این احساس را داشته باشند که روحانیون و نخبگان جامعه در کنار کسانی هستند که انقلاب چیزی نمی داندن و صرفا با روابط نادرست جناحی و گروهی به مسئولیتها تکیه زدند اتفاقی که در دوره ای از تاریخ اروپا و غرب افتاد و عالمان دینی توجیه رفتارهای ناشایست گروهی الیگارشی گرایان شدند و کسانی مثل مارکس در صدد بر آمدند تا متولیان مذهبی و به تبع آن دین را تخطئه کنند ودین را افیون جامع بخوانند در حالیکه دین الهی یک مجموعه مترقی و نجات بخش بشریت در دنیا و سعادت بخش آخرت است. انقلاب ما نشات گرفته از آموزه های بلند و ارزشمند و نجات بخش اسلام و قرآن است و قوانین ما مستنبط از کتاب و سنت و عقل است و این باید بتواند زندگی ما را به سامان برساند لکن امروز می بینیم جامعه با وجود به سمت و سوی بی اعتمادی که ناشی از گسیختگی اجتماعی و اقتصادی است که نتیجه آن بی تفاوتی و هنجارشکنی دینی و اجتماعی خواهد بود به پیش میرود این خطر را باید جدی گرفت. باید به جهان امروز و به نظام بین الملل ثابت کنیم که اصول و قوانین منتج از اسلام می تواند مردمی را در سایه سار نظام فقه ، فقاهت و ولایت فقیه به سعادت دنیا و آخرت برساند. و امنیت را برای مردم این سامان به ارمغان آورد چرا که یکی از ویژگی های جامعه دینی مطلوب وجود امنیت و آرامش است در داستان حضرت یوسف میخوانیم حضرت یوسف به پدر و برادرانش گفت : « به سرزمین مصر درآیید که ان شاء الله بعد از این ایمن خواهید بود» «آیه ۹۹ سوره یوسف» امنیت ریشه همه نعمتهاست و حقاً چنین است زیرا هر گاه امنیت از میان برود سایر مسائل رفاهی و مواهب مادی و معنوی نیز به خطر خواهد افتاد. در یک محیط نا امن نه اطاعت خداوند مقدور است نه زندگی توأم با سربلندی و آسودگی خاطر و نه تلاش و کوشش و جهاد برای پیشبرد اهداف اجتماعی. باید توجه داشت که برای داشتن جامعهای خالی از کشمکش و دغدغه ابتدا باید آرامش افراد آن تأمین شود. و امروز این دغدغه که آرامش و امنیت جامعه را تهدید می کند نبودن رفاه اقتصادی و امنیت رفاهی است که مردم را نگران و دچار مشکل کرده است .
نتیجه گیری
انقلاب اسلامی در بستر خواستگاه مردم به وقوع پیوست و هدف آن رهانیدن مردم از یوغ سلطه های بیگانگان بوده است و تبدیل کردن نظام سلطه به نظام مردم سالاری دینی و پاسداری از ارزشهای الهی و انسانی و احیای عزت و کرامت انسانی ، لکن با فراز و فرودهای فراوانی روبرو گردید و امروزه در شرایط نابسامان اقتصادی با مدیران ناکارآمد و رفاه زده و سیاست باز و ناصادق با مردم روبرو است که در اجرایی سیاستهای عدالت اجتماعی و منویات رهبری و مطالبات مردم سستی کرده و بدنبال رسیدن به مقاصد خود هستند ، کسانی که با وعد و وعیدهای واهی در زمان انتخابات تشویق به رای دهی برای تفکر خاص می کنند و بعد از تکیه زدن به اریکه قدرت به بیماری فراموشی یا نادانی مبتلا می شوند و در راستای آن گروهی که باید وظایف نظارت را انجام دهند چنان در گردونه قدرت و مصلحت اندیشی غرق شده اند که اعتماد مردم از آنها برداشته و به مقامات تشریفاتی و محفلی تبدیل شده اند و خود در رفاه نسبی همانند بسیاری از دولتمردان ونمایندگان مجلس قرار گرفته اند که اقشار کم درآمد و محروم و مستضعف جامعه را به فراموشی و نسیان سپرده اند و یاد و خاطره آنان را فقط در یادها گرامی دارند و از اهداف انقلاب و شهدا و امام و رهبری فاصله گرفته اند و این عاملی برای اجرایی کردن تفکرات غربی ناسازگار با انقلاب اسلامی شده است و جامعه به سمت وسوی نارضایتی از انقلاب و رهبری و اسلام و مسایل مذهبی در حرکت باشد. لذا در واکاوی جریانات اخیر این ناهمسانی یعنی ایجاد شکاف طبقاتی ، بیکاری ، حرکت اختاپوسی و استثمار ربوی بانکها ، تعطیلی کارخانه ها، گرانی سرسام آور ارزاق و ضروریات زندگی مردم همانند تخم مرغ ، عدم نظارت و دخالت نهادهای موثر و شخصیتهای اثر گذار و مسئول همانند مجلسین شورا و خبرگان ، عدم توجه نخبه گان جامعه همانند اساتید دانشگاه و فرهیختگان به معیشت مردم و حضور افراد رفاه زده و ثروتمند و مرفعین بی درد در مناسب تصمیم گیری و تصمیم ساز نظام اسلامی ، وجود حاشیه سازان و متخصصین جنگ روانی برای فاصله گرفتن اذهان مردم از مسائل اساسی و سرگرم کردن جوانان و به امور غیر ضروری و …. هرکدام علتی برای شکل گیری جریان اخیر اعتراضات مردم برای بیان مطالبات خود بوده است. که لازمه پیشگیری از این نوع اتفاقات در آینده و حفاظت و حراست از انقلاب اسلامی ایران که ره آور خون هزاران انسان پاکباخته و ایثارگران و آزادگان و جوانان این مرزو بوم است توجه به این مسائل می باشد.از پوسته این محافل باید بیرون آمد و با واقعیتهای اجتماعی آشنا و نسبت به رفع معضلات اقتصادی ، اجتماعی در عمل مقابله و اقدام نمود.
حجت الاسلام حمید پورعیسی
دانشجوی رشته جامعه شناسی مقطع دکتری و عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید