شمال ما: محرم در باور مردم گيلان جلوهاي از مظلوميت و حماسه قيام عاشوراييان نهضت حسيني(ع) است.
مردم استان گیلان هر ساله در ايام محرم به خاطر مظلوميت حسين(ع) و ياران با وفايش در مبارزه با ظلم و ستم يزيديان و مصيبتي كه بر اهل بيتش روا شد با سر و سينه زدن، ياد و خاطره كربلاي حسيني را زنده ميكنند. هزاران شيفتهحسيني با شروع ماه محرم، كاروان دل را به هواي كربلا آنچنان روان ميكنند كه گويي خود از حماسه سازان آن هستند.
شيعيان خاندان عصمت و طهارت همراه با قافله كربلا در اين ايام از كربلاي دل به معلا ميآيند و همراه حسينيان به حماسهاي ديگر ميپردازند. اعتقاد و باور خاص مردم به حضرت ابوالفضل العباس، علي اكبر، علي اصغر، حربن يزيد رياحي و زنان و كودكان سيد شهدا در اين ايام و برگزاري آيينهاي ويژه سوگواري به نام آنان نمونهاي از باورداشتهاي مذهبي مردم استان است.
مردم گيلان در دهه اول ماه محرم با حضور در مساجد و حسينيهها و برگزاري مراسم نوحه، مصيبت خواني و سينه و زنجيرزني با آيينهاي ويژه خود يك بار ديگر حماسه حسيني و مظلوميت اهل بيت را در باور مردم به نمايش ميگذارند. آئينهاي سوگواري مختلفي در مناطق شهري و روستايي گيلان همه ساله از سوي عزاداران حسيني اجرا ميشود كه ريشه در فرهنگ ديني مردم اين استان دارد.
آمادهسازي مساجد و حسينيهها، علم بندي و سياه پوش كردن سردر مساجد و معابر و برپايي مجالس روضه خواني، سينه زني، زنجيرزني از آيينهاي ويژه اين ماه است. يكي از آيينهاي عزاداري در اين ماه مراسم ويژه علم بندي است كه از يك روز مانده به ماه محرم تا روز هفتم اين ماه در مناطق شهري و روستايي استان گيلان با آيينهاي خاصي برگزار ميشود.
در اين مراسم مردم مناطق مختلف با پذيرايي از عزاداران در مساجد و حسينيه ها با تشكيل دستجات مختلف سينهزني و خواندن نوحه، پرچمهاي سياه را به نشانه عزاداري سيدالشهداء بر بالاي سر در مساجد و گنبدهاي آن نصب ميكنند. اين مراسم در دهكده تاريخي ماسوله و شهرستان مذهبي آستانه اشرفيه جلوهاي ويژه دارد و هر ساله افراد زيادي براي شركت در اين مراسم به اين مناطق مسافرت ميكنند.
تشكيل دستجات سينه و زنجيرزني با شيوههاي مختلف دو ضرب، پنج ضرب و سه ضرب بر سينه و پشت نمونهاي از عزاداري در اين ايام است كه با توجه به نوع نوحه و ريتم آن در مناطق مختلف استان اجرا ميشود. پخت و توزيع نوعي شيريني به نام”ككه”يا “كشته” كه با آرد و شكر، آب و روغن تهيه ميشود در بين عزاداران در روستاها آيين ديگري است كه در باور مردم برخي مناطق استان وجود دارد. شربت دهي و نصب منبعهاي آب در اطراف مساجد، سطح شهر و مناطق تردد دستجات عزاداري و همچنين پذيرايي از عزاداران در شبهاي پاياني دهه اول محرم از ديگر رسوم رايج محرم در گيلان است.
اطعام دهي، پرداخت نذورات، شربت دهي، راهاندازي علم و كتل، دخيل بستن مردم با پارچه سبز بر روي علم ها، حمل پرچمهاي سبز با عبارتهاي “يا حسين شهيد” به وسيله كودكان و نوجوانان و سقاشدن كودكان سياهپوش با عنوان نذر حضرت علي اصغر(ع) از جمله جلوههاي زيباي آيينهاي سوگواري در اين منطقه است. سقاشدن برخي از كودكان در روز عاشورا با لباس سبز و سربند ياحسين مظلوم و يا عباس از نذورات خانوادههاي استان است.
برگزاري مراسم تعزيه خواني، آتشزدن خيمهها، راهاندازي كاروانهای اسب با سواران سبز پوش و سرخ پوش از ديگر آيينهاي سوگواري شهادت سالار شهيدان كربلا و ۷۲تن از ياران با وفايش در گيلان است. جوانان گيلاني نيز در اين ايام با حضور فعال و خودجوش و تشكيل هيات علياكبر و خيمه جوانان بني هاشم فضاي آكنده از معنويت را به نمايش ميگذارند. برخي از مناطق استان گيلان به دليل وجود بارگاه امامزادگان جلوهاي ديگر در ماه سوگواري سالار شهيدان دارد.
آرامگاه حضرت سلطان سيد جلالالدين اشرف در آستانهاشرفيه، امامزاده هاشم در جاده رشت به رودبار در اين ايام مملو از حضور سوگواران اهل بيت است و هر ساله در ماه محرم مردم اين استان با راهاندازي دستجات مختلف عزاداري به اين مكانها ميآيند. تشكيل جلسات وعظ و دعوت از روحانيون براي سخنراني در منازل، تكايا و مساجد از برنامههاي ديگري است كه در دهه اول ماه محرم انجام ميشود اكثر روستاها و مناطق شهري گيلان در اين ايام تا پاسي از شب مملو از حضور دوستداران سالار شهيدان براي برگزاري مراسمهاي عزاداري است و آنان با حضور در مساجد، تكايا و راهاندازي دستجات سينه، زنجير زني و نوحه سرايي به سوگواري ميپردازند.
شكوه و عظمت اين مراسم كه با نوحه خواني، مداحي، سينه زني، زنجير زني و شبيه خواني همراه است، در روزهاي تاسوعا و عاشورا به اوج خود ميرسد.
رضا علیزاده سرپرست اداره کل میراث فرهنگی در زمینه آیین محرم در گفت و گو با خبرنگار ایسنا گفت: عاشورا به عنوان میراث تشیع در کانون توجه میراث فرهنگی قرار دارد و فعالیتهای این اداره کل در ماه محرم پر رنگتر است چرا که محرم و نهضت عاشورا میراث معنوی ماست.
وی ادامه داد: میراث فرهنگی برخی از رویدادهای مذهبی ویژه ماه محرم استان را به عنوان میراث ناملموس و یا میراث معنوی در فهرست آثار تاریخی کشور ثبت کرده است؛ نظیر مراسم آیین سوگواری کرب زنی و چهل منبر لاهیجان، تاسوعای آقا سید شریف و ظهر عاشورای ضیابر، لذا میتوان با همکاری اداره کل تبلیغات اسلامی به برخی از مراسمهای مذهبی و سوگواریها، غنا و عمق داده و این میراث گرانبها را به نسل حاضر و آینده معرفی کرد.
منبع: ایسنا
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید