
شمال ما، مجید رحمانی: استان گیلان با وسعت ۱۴۷۱۱کیلومتر مربع و با جمعیت حدود ۲ میلیون و پانصد هزار نفریاز استانهای کوچک و پر جمعیت کشور بشمار می رود و در تراکم نسبی جمعیتی رتبه برتر را در کشور پس از استان تهران دارا میباشد. از شمال به دریای خزر و کشورهای مستقل آسیای میانه، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استان زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران همجوار است. گیلان با تمدن چندهزار ساله و مؤثر در پهنه جغرافیایی ایران همواره نقش ویژه ای را ایفا نموده است.
در گذشته اقوام مختلفی همچون گیل، دیلم، کادوسها، مادها، کاسها، کاسپینها و دوربیکها در گیلان می زیستهاند که امروزه بر اثر عوامل طبیعی، تاریخی، سیاسی و مهاجرتها و ارتباطات وسیع قرن اخیر بین گیلان و سایر نقاط اثر چندانی از آنها مشاهده نمی شود، امّا با توجه به همین ارتباطات گسترده و طبیعت متنوع، آب و هوای مساعد، خاک حاصلخیز موجب جذب نژادها و اقوام گوناگون ایرانی در این منطقه گردد. امروز گلیکها اکثریت مردم گیلان را شامل میشوند و اقوام تالش، کرد، ترک و لر و فارس نیز در این استان نه چندان بزرگ اما پرجمیعت در کنار هم در صلح و صفا زندگی می کنند.
هر یک از این اقوام دارای خرده فرهنگها، آداب ورسوم و سنتهای مختص خود میباشند که با قرار گرفتن این فرهنگ ها در کنار هم رنگین کمانی از فرهنگ ایرانی را در این استان به نمایش درآورده اند.
اقلیم؛ گسترده سر سبز مابین رشته کوه البرز و دریای خزر که دارای آب و هوای مرطوب و مطلوب و خاک رطوبتی ، زمین حاصلخیز ، وجود شبکه های آب روان می باشد، تنوع اقلیمی و ژئوپلتیکی جغرافیای گیلان بی نظیر است، دارای مرز زمینی با کشور آذربایجان و مرز دریایی ۹ شهرستان این استان ساحلی با کشورهای حاشیه خزر، بنادر و اسکله، جنگلهای انبوه، مناطق ییلاقی، ارتفاعات، مناطق تاریخی، راههای ارتباطی و … امام زادگان واجب التعظیم ، مردابهای بین المللی و… سبب ایجاد تراکم شدید در این استان گردیده است .
اقوام؛ گلیکها عمده جمعیت گیلان را شکل می دهند وغالب سکنه مناطق مرکزی و شرقی گیلان را شامل می شوند. بیش از ۹۰% جمعیت شهرستانهای رشت، لاهیجان، لنگرود، رودسر، آستانه، املش، سیاهکل و بیش از نیمی از جمعیت بندرانزلی، صومعه سرا، فومن، شفت و رودبار را تشکیل می دهند و در سایر شهرستانها نیز با نسبت کمتری سکونت دارند.
تالشها که بازمانده نسل کادوسیان بشمار میروند عمدتاً در شهرستانهای تالش، ماسال، رضوانشهر، فومن و شفت سکونت دارند، ترکها عمدتاً در شهرستان آستارا سکونت دارند و در بندرانزلی، تالش، رضوانشهر و منجیل نیز نسبتی از جمعیت را شامل میشوند، تات، کردها عمدتاً در شهرستان رودبار زندگی میکنند و لرها در شهر لوشان از توابع شهرستان رودبار غالب جمعیت را تشکیل می دهند.
گویش؛ تعدد زبان و لهجه در استان یک نوع تنوع گویشی و محاوره ای را با محوریت گویش گیلکی بوجود آورده است اما ساکنین گیلان به لهجه رسمی کشور، (فارسی) آشنایی دارند در مواقع لزوم از آن استفاده می نمایند. از زبانهای ایرانی و یکی از شعب زبان پهلوی است که در واقع به عنوان زبان مادری مردم گیلان محسوب می گردد. گیلکی خود به چند شاخه تقسیم می شود.
بیش از یک میلیون گیلانی با گویش گیلکی بعنوان زبان مادری مردم گیلان تکلم می کنند البته در سمت شرق و جنوب گیلان گویشها و لهجه ها اندکی با هم متفاوتند، گیلکی زبانان در شهرهای غربی استان مازندران نیز بسیارند.
با توجه به سکونت قومیتها در مناطق مختلف گیلان گویش های محلی متفاوتی در مناطق مختلف مشاهده می شود و در برخی نقاط زبان آذری، تالشی ،کردی ، لری تکلم می نمایند. از زبانهای کهن گیلان، زبان دیلمی را می توان نام برد که با گویش گیلکی تفاوتهای اساسی دارد.
محصولات غذایی، لباسهای محلی، صنایع دستی، بازارهای هفتگی، نواها و نغمه ها، موسیقی محلی و … در کنار گویش، اقلیم و اقوام نمایانگر طیف های رنگین کمان گیلان است که جلوهای زیبا از رسوم، سنت ها، آداب و انگاره های قومی و ملی را در یک پهنه الوان به نمایش درآورده است. گیلانیان گر چه دارای گویشها، خرده فرهنگها و اقوام مختلف می باشند و دراقلیمی متنوع زیست می کنند اما مشترکات بسیاری دارند که آنها را حول محور گیلان فرهنگی و سیاسی معرفی مینمایند و اقوام با وابستگی به دلبستگی خاصی نسبت به یکدیگر و با وحدتی مثال زدنی و بی حاشیه حول پرچم ایرانیت و مسلمانی در جهت هم افزایی و همگرایی گام بر میدارند و گیلان را به استانی رنگین کمانی زیبا و بیبدیل در کمربند سبز شمال کشور مبدل نموده است.
گیلان با این تنوع اقلیمی و قومیتی دارای فرصتهای بالقوه بسیاری است که اگر توجه کافی در شناخت و شناساندن این ظرفیتها و توجه لازم در زیر ساختها و سرمایه گذاری مناسب و به هنگام در این استان صورت گیرد می توان آن را به منطقه ای نمونه اقتصادی و فرهنگی و گردشگری در خور جایگاه و استعدادهایش درآورد.
با سلام خدمت جناب اقای لطفی
وقتی سر تیتر مقاله رو خوندم ذوق کردم تا متن کامل و بخونم
اما متاستفم از اینکه وقتمو بابت خوندنش کردم هرچند به اندازه ی 30 ثانیه
جناب رحمانی گویا فقط در رشت زندگی میکنند و از مرزهای شهرستان رشت پا فراتر نذاشتن
که اینچنین بی مهابا به انتشار چنین اطلاعات غلط از استان عزیزمون دادن
نگاه شوونیسمی به قلم چیزه خوبی نیست و این همون چیزیه که باعث انفصال در حلقه وحدت مردم استان شده
اشکال نداره اصلا کل مردم گیلان گیلک و گیلک زبان ….. شما راضی میشی جناب رحمانی
اصلا کل استارا ترک خوبه ؟ میخوای یه کاری رضوانشهر و تالش و هشتپرم ترک
روزی بود که گیلکان شرق گیلانی ها را به سخره گالش میخواندند و از انان در امارو ارقام ها دوری میکردند و با زبان بی زبانی میگفتند خون ما از شرق گیلانی ها رنگین تر است و الان نیز به زور متوسل شدن تا تالش و استارا را ترک و ترک زبان معرفی کنند
اشکال نداره بلاخره یه روز خوب میاد و ورق بر میگرده
گیلان رنگین کمان ذلت بر اقوام
سلام ای کاش این دوست گیلانی این مطلب را با دقت بیشتری میخواند، چون بنظر میرسد که تحلیل آمار ارائه شده بیشتر از 30 ثانیه تعمل نیاز داشت.
ورود نویسنده به چنین مطلبی که کمتر به آن پرداخته می شود جای تشکر دارد.