کشتار فلهای پرندگان مهاجر از شمال تا جنوب ایران
محمدعلی الله قلی
شمال ما؛
از دیرباز با شروع فصل سرما و یخبندان، پرندگان مهاجر سفر شگفت انگیزی را برای یافتن غذا در سرزمینهایی با اقلیم معتدل در پیش میگرفتند.
با اینکه از بیش از دو هزار سال پیش ذهن بسیاری از دانشمندان و مشاهیر یونان باستان همچون ارسطو و هومر به نحوه مسیریابی در حین مهاجرت پرندگان معطوف شده اما هنوز هم از این پدیده طبیعی رمزگشایی دقیقی صورت نگرفته است.
برخی دانشمندان معتقدند پرندگان با استفاده از خورشید در روز و ستارهها در شب، مسیر خود را در آسمان مییابند و شواهد دیگری میگوید که آنها میتوانند با دریافت و پاسخ به امواج مغناطیسی زمین، شمال و جنوب قارهها را بر فراز آسمان تشخیص دهند.
برخی گونهها در هر پیمایش تا کیلومترها مسافت را میپیمایند. برخی مانند «قوهای فریادکش» بیش از ۸ کیلومتر از سطح زمین اوج میگیرند و برخی با وجود جثه کوچک چند سانتیمتری شان تا ۶۰۰ کیلومتر در هر روز بال زده و سفر میکنند.
مهاجرت چیست؟
مهاجرت، گام نهادن در سفری جادویی است. پدیدهای دراماتیک در طبیعت که عمده اسرار آن تا به امروز برای دانش بشر ناشناخته و غیرقابل درک مانده است و چه بسیار پرندگانی که جان خود را در مسیر مهاجرت از دست میدهند. خستگی و گرسنگی، طوفان، تگرگ، برخورد با دکلها و سیم های برق، آلودگی های شیمیایی و نفتی در استراحتگاه های طبیعی بین مسیر و… مرگ بسیاری را رقم میزند. تنها آنهایی که از تمامی این موانع به سلامت عبور میکنند سرانجام به مقصد میرسند. در مقصد اما صیادان و شکارچیان نیز در کمین دلاوران شجاع آسمان نشستهاند.
.
.
ایران یکی از اصلیترین شاهراه های مهاجرت پرندگان از عرض های شمالی، شمال غرب قاره آسیا و شمال اروپا تا جنوب غرب آسیا و جنوب قاره آفریقاست. این شاهراه علاوه بر فراهم آوردن شرایط مطلوب برای استراحت و توقف های کوتاه مدت و تجدید قوا، برای جمعیت های قابل توجهی از پرندگان مهاجر مقصد نهایی زمستانگذرانی در عرصه های تالابی و آبی ایران میباشد.
مهاجرت انواع نادرترین شاهینها و عقابها از شمال تا جنوب کشور، تجمع شگفتانگیز بیش از ۱۰ هزار درنا در تالاب میقان استان مرکزی، پرواز هزاران هزار فلامینگو و قو در آسمان استان مازندران، حضور اغوا کننده جمعیتهای قابل توجهی از گونههای در خطر انقراض و حمایت شده بینالمللی مانند غازهای پیشانی سفید کوچک در شمال غرب کشور و تمرکز ۱۰ درصد از جمعیت جهانی پلیکان خاکستری در گیلان مثال هاییاست که پرده از نقش پررنگ و انکار ناپذیر ایران در بقای نسل پرندگان مهاجر برمی دارد.
در شمال ایران، مازندران از منظر مقایسه جمعیت نسبت به مساحت، بزرگترین زیستگاه زمستان گذرانی پرندگان در جهان معرفی شده است. در جنوب ایران، جنگلهای دریایی حرا و تالابهای استان بوشهر و خوزستان پذیرای تنوع گونهای شگفت انگیز و محصورکننده ای از پرندگان مهاجراست که پیوند پیچیده تاریخ و طبیعت را در هر گوشه آن میتوان دید.
تأثیر شگرف و بی همتای پرندگان مهاجر در بالا بردن کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی، کنترل آفات و بارورسازی و غنی کردن خاک، همچنین نقش کلیدی پرندگان مهاجر در تلطیف و زیباسازی محیط و اکوسیستم های تالابی و کمک به رشد اقتصاد جوامع محلی و حتی ملی، سرویس های رایگان پرندگان مهاجر به انسان و طبیعت پیرامون ماست که بهوسیله علم امروز بشر به سادگی قابل محاسبه و ارزیابی است. از این رو بیدلیل نیست که پرندگان مهاجر را ستارگان روز آسمان و شاخص های طبیعی سلامت محیط معرفی میکنند اما شوربختانه مضراب های ناهنجار زوال طبیعت را نیز میتوان در کاهش روزافزون جمعیت پرندگان مهاجر شنید.
با توجه به خشکیدگی و بیابانی شدن کامل بیش از۵٠ درصد تالابهای کشور، براستی تا چهاندازه نسبت به حفاظت از تالاب های باقیمانده و زیستمندان آنتلاش و اهتمام ورزیده میشود؟
ما با پرندگان مهاجر کشورمان چه کرده ایم؟
ادامه روش های هولناک صید و قتل عام گروهی پرندگان مهاجر بویژه در استان های مازندران و خوزستان نسل برخی از گونهها را در معرض انقراض و نابودی غیر قابل بازگشت قرار داده است چرا که در روش های نوین صید پرندگان، گزینشی در صید وجود ندارد و به زبان ساده به صغیر و کبیر هم رحم نمیشود. گونه های نایابی از پرندگان مهاجر مانند اردک سرسفید، اردک بلوطی، اردک مرمری، اردک چشم طلایی و غاز پیشانی سفید کوچک که بعضاً دهه هاست در سایر کشورها با صرف هزینه و پشتیبانی های فنی و علمی طولانی مدت حفاظت میشوند به مجرد مهاجرت به درون مرزهای ما در سیاه چالهای بی بازگشت صید
و کشتار شده یا با اسارت در باغ های پرندگان (بخوانید اسارتگاههای پرندگان که این روزها بشدت در حال رشد کمی هستند!) بلعیده میشوند.
.
.
و سخنی کوتاه با تو هموطن!
آیا زمان آن فرا نرسیده است که فرصت های تکرار نشدنی طبیعی را که ریشه در هویت و قدمت این آب و خاک دارد با ژرفایی بیشتر از گذشته نگریسته و درک کنیم؟ باور کنید تداوم روند کشتار و صید گروهی و گسترده پرندگان مهاجر در برخی نقاط ایران و سود سرشار حاصل از آنکه نصیب عده ای فرصت طلب و مخرب آینده میشود وجهه و آبروی کشورمان را از دیدگاه محافل زیست محیطی جهان به چالش کشیده و میکشد.
شعار امسال روز جهانی پرندگان مهاجر ریشه در وقوع پدیدهای شوم دارد که نمیتوانیم سهم کشورمان را در آن نادیده بگیریم. به همین دلیل کنوانسیون حفاظت از گونههای مهاجر وحشی اعلام کرده: «با کشتار، صید و تجارت غیر قانونی پرندگان مهاجر مبارزه کنیم» چرا که بقای پرندگان وحشی و مهاجر در گرو آگاهی و اراده امروز ماست.
*کارشناس حیات وحش
منبع: ایران
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید