شمال ما: درباره ساعت طبیعی خواب، خواب خوب و آرام، خواب بد و ناپسند و عوارض خواب زیاد بیشتر بدانیم.
شاید یکی از موضوعاتی که بسیار مهجور مانده و بسیار کمتر از سایر موارد حتی در مورد آن صحبت می شود بحث بهداشت خواب است. زندگی امروزی به شیوه خواب و بیداری آدمی بیشترین ضربه را وارد کرده است، برای بعضی حتی تصور این که زودتر از ساعت ۱۲ بخوابند ممکن نیست و این امر در نسل جوان نمود بیشتری دارد. کم نیستند جوانانی که ساعت ۱ و ۲ بعد از نیمه شب به خواب می روند و ساعت ۱۰-۱۱ صبح به سختی برمی خیزند.
ساعت خواب طبیعی آدمی چگونه است و چرا؟
بسیاری از بزرگان پزشکی ایرانی معتقدند اگر می خواهید خوابی که منجر به تندرستی می شود داشته باشید باید ساعت ۹ شب به رختخواب بروید و در عوض برای انجام کارها و فعالیت هایتان قبل از طلوع آفتاب برخیزید.
ساعت خواب صحیح آنقدر مهم است که برخی از اطبای ایرانی یکی از علل شیوع بیماری ها ی التهابی در جوامع امروزی را ناشی از همین اختلال در ساعات خواب و دیر خوابیدن می دانند، همچنین معتقد هستند یکی از عوامل مهم رشد کودکان رعایت ساعت خواب است و به کودکانی که اختلال رشد دارند اکیدا توصیه می شود ساعت ۹ بخوابند.
خواب خوب!
خواب خوب، خوابی پیوسته و عمیق است که پس از برخاستن از آن احساس نشاط و سرزندگی ایجاد شود، البته میزان خواب برای افراد و مزاج های مختلف متفاوت است؛ به عنوان مثال برای فردی با مزاج گرم و خشک ممکن است ۴ تا ۵ ساعت خواب کافی باشد اما فردی با مزاج سرد و تر معمولا به ۷ تا ۸ ساعت خواب نیاز دارد.
برای داشتن خواب خوب این نکات را مد نظر قرار دهید:
۱٫حداقل ۲ تا ۳ ساعت قبل از خواب شام خورده باشید.
۲٫از خوردن غذاهای سنگین در وعده شام پرهیز نمایید. همچنین از مصرف غذاهای پرادویه نیز خودداری کنید. مصرف غذاهایی مثل شیربرنج، حریره بادام، نان و پنیر باعث بهبود خواب می شود.
۳٫از خوردن حبوبات نفاخ به ویژه لوبیا و عدس در وعده شام پرهیز نمایید، این خوراکی ها علاوه بر اختلال در خواب باعث دیدن خواب های پریشان نیز می گردند.
۴٫دمای محل خواب را معتدل نگه دارید. خوابیدن در محیط گرم( بر حسب مزاج شخص) مانع خواب عمیق است و در طولانی مدت عوارضی را به دنبال دارد.
۵٫محل خواب آرا و کم نور باشد. خوابیدن در زیر نور چراغ یا نور ماه باعث عدم خواب عمیق و باقی ماندن خستگی در بدن می شود.
۶٫از هیجان بیش از حد قبل از خواب و یا تماشای تلویزیون خصوصا فیلم پرهیز نمایید، زیرا باعث اختلال در خواب رفتن می شود.
۷٫از غلبه خشم و پرخاشگری، بحث و مجادله پیش از خواب پرهیز نمایید زیرا بر کیفیت خواب اثر منفی می گذارد.
۸٫محل خواب را پاکیزه و تمیز نگه دارید.
۹٫در طول روز یا پیش از خواب، از بستر خواب برای مطالعه، تماشای تلویزیون و غیره استفاده نکنید.
۱۰٫بستر خواب باید نرم و ملایم باشد، زیرا خوابیدن در محل سفت باعث فشار به اعصاب می شود.
۱۱٫در زمان خواب خصوصا در فصول سرد سال حتما با یک پوشش هرچند ظریف روی شکم را بپوشانید.
۱۲٫در صورت ابتلای مکرر به زکام و ترشحات پشت حلقی در زمان خواب ناحیه سر، گلو و کف پاها را بپوشانید.
۱۳٫از خوابیدن در مناطق با بوهای بد و ناخوشایند پرهیز کنید.
۱۴٫از روشن کردن چراغ خواب پرهیز نمایید؛ روشنایی هرچند کم باعث جلوگیری از خواب عمیق می گردد.
۱۵٫گوشی همراه خود را داخل اتاق خواب نبرید و در صورت اجبار در فاصله یک متری از سر بگذارید.
۱۶٫محیط خواب را از حیوانات موذی و حشرات پاک کنید.
۱۷٫خواب بر زمین سرد و یا محل های نمناک باعث سستی اعصاب و اندام ها و درد پشت می گردد.
- امروزه در بسیاری از منازل حمام داخل اتاق خواب قرار دارد، در این شرایط رطوبت و بخار حمام به اتاق منتقل شده و به مرور باعث ایجاد بیماری های مفصلی و سردی اعصاب می گردد.
۱۸٫از خوابیدن به پشت بپرهیزید زیرا به پشت خوابیدن به علت تجمع ترشحات مغزی در منافذ مربوط به آن موجب عوارض متعدد مانند بی خوابی، کابوس،صرع،سکته، نزله و درد پشت می شود.
۱۹٫از خوابیدن مداوم بر روی صورت نیز باید اجتناب کرد؛ زیرا باعث کاهش جریان خون صورت شده و تغذیه پوست را مختل می کند. تکرار این رفتار می تواند سبب چین و چروک صورت گردد.
- یکی از بهترین حالات خواب، خوابیدن به پهلو و قرار دادن یک پتو یا بالش در میان زانوهاست! بالش زیر سر باید به گونه ای باشد که سر و گردن کاملا در راستای ستون فقرات قرار گیرند! همچنین برای برخاستن از حالت خوابیده در همین وضعیت قرار گرفته و با قرار دادن دست فوقانی روی زمین و فشار بر روی آن بنشینید!
برای داشتن یک خواب آرام می توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- ماساژی که به پاها ختم شود: این نوع ماساژ هم برای همسران و هم برای فرزندان بسیار مفید و آرام بخش است؛ با یک روغن مناسب مثل بادام شیرین یا بابونه شروع به ماساژ پاها از زانو به پایین نمایید و این کار را تا نوک انگشتان پا ادامه دهید.
توجه: در صورت ابتلا به واریس و یا اختلال بازگشت عروقی به میزان خفیف این ماساژ را با ملایمت انجام دهید و در بیماری شدید حتما با پزشک خویش مشورت نمایید.
- استفاده از عطرهای ملایم و خنک و یا گلاب در محیط به ویژه اگر احساس حرارت و خشکی در بدن وجود داشته باشد.
- مالیدن روغن های معطر مناسب مزاج( مثل روغن بنفشه برای افراد گرم و خشک) به ناحیه پیشانی، ملاج و اطراف پره های بینی در بهبود خواب موثر است.
- دوش گرفتن با آب ولرم به مدت ۱۰ دقیقه
- استفاده از روش های آرام سازی ذهن و بدن: در این روش به آرامی دراز بکشید و شروع به رها کردن اندام ها از نوک انگشتان پا به سمت بالا تا ناحیه ملاج سر کنید، باید رها شدن تک تک اندام ها را احساس کنید.
- استفاده از روش شمارش معکوس: چشم ها را ببندید و از داخل به نقطه وسط پیشانی نگاه کنید و عدد ۳۰۰ را ببینید، سپس با دیدن اعداد شروع به شمارش معکوس نمایید.
- چرب کردن ناف و مقعد با روغنها مثل روغن بنفشه( این روش به ویژه در اطفال کارایی دارد).
- خوردن کاهو که با ادویه جات گرم مثل دارچین و قرنفل(میخک طبی) و غیره خوشبو شده باشد.
خواب های ناپسند!
- خواب عیلوله، حیلوله و فیلوله:
عیلوله: خواب پس از نماز صبح است که موجب بیماری می شود، به ویژه اگر بلافاصله پس از اذان صبح باشد.
حیلوله: به خواب پس از اذان ظهر می گویند که خواب مضری است و باعث فراموشی می شود.
فیلوله: خواب آخر روز و پیش از اذان مغرب است و باعث بیماری های زیادی می شود.
خواب روز خصوصا خواب نزدیک غروب آفتاب که آن را خواب مرگ نیز می نامند عوارض زیادی در پی دارد از جمله:
- بیماری های رطوبی و نزله(نزله مفهوم بسیار گسترده ای دارد و بطور کلی به هر نوع ریزش مواد از بالا به پایین در بدن را شامل می شود اما یکی از شایعترین اشکال آن ریزش ترشحات پشت حلقی است که از نظر طب ایرانی منشا بیماری های بسیاری است)
- سستی بدن و احساس کسالت(کاهش قوای نفسانی)
- بزرگی طحال
- بوی بد دهان
- کندی ذهن
- کاهش اشتها
- ایجاد تب
- تباهی رنگ پوست
- بیشترین ضرر خواب روز متوجه سردمزاجان و تر مزاجان است.
- خواب روز نمی تواند جایگزین خواب شب باشد و افرادی که به خواب روز عادت دارند باید به تدریج تغییر عادت دهند.
خوابی که پیش از ظهر و قبل از صرف غذا به ویژه در روزهای بلند سال و البته به شرط سحر خیزی صورت گیرد، قیلوله نامیده شده و خواب مفیدی است که باعث تجدید قوای بدنی می گردد.
عوارض خواب زیاد
- خواب بیش از ۸ ساعت معمولا بیش از نیاز بدن بوده و مضر است؛ اولین علایم ضرر این خواب ورم بالای چشم و زرد شدن چهره است.
- گرسنگی در خواب طولانی مدت می تواند باعث تحلیل رطوبات اصلی بدن و نهایتا دق(نوعی لاغری بیمارگونه) و سرد شدن بدن شود.
- خواب بیش از اندازه باعث اختلال هضم و تولید اخلاط نامناسب می شود که قابلیت مصرف برای بدن را ندارد.
- خواب زیاد قوت ها را سست کرده، باعث افزایش رطوبت غیر طبیعی و سردی در بدن و اعضا و کدورت حواس می شود.
هشدارها!
ریختن آب دهان بر روی بالش و وجود کف های خشک شده اطراف دهان را جدی بگیرید.
حرکات بسیار زیاد و دندان قروچه خصوصا در اطفال باید مورد توجه قرار گیرد.
تعریق بیش از حد در خواب نشانه ای از وجود برخی بیماری ها است و باید مورد بررسی قرار گیرد.
خرو پف زیاد می تواند نشانه وجود رطوبت زیاد در بدن و تورم و بزرگی لوزه ها یا زبان کوچک باشد.
هر نوع دردی که فرد را از خواب بیدار کند مثل سردرد یا درد شکم می تواند نشانه وجود بیماری های خطرناک باشد.
خواب های ترسناک تکرار شونده و پریدن از خواب ممکن است نشانه شرایط روحی نامناسب و یا وجود برخی مواد نامناسب در بدن باشد.
در تمام موارد فوق مراجعه به پزشک متخصص طب ایرانی توصیه می شود.
منبع: کتاب پاسداشت تندرستی با پزشکی ایرانی( دکتر ریحانه معینی، دکتر نرجس گرجی)
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید