• صفحه نخست
• درباره ما
• تماس با ما

شمال ما؛ علی علیزاده ازبری: شهر یک موجود زنده است .این عبارت یا تئوری که توسط صاحب نظران جغرافیای شهری  ارائه گردیده است. پیرامون آن بحث ها شده ، مطالب زیادی نیز نوشته شده وموافقان و مخالفانی را نیز برانگیخته است  و هر گروه نیز استدلال های خود را بیان داشته اند. که در این مقال مجال پرداختن به آنها نیست. اما لازمه وجودی یک موجود زنده تولد، تحرک، پویایی، رشد وتوسعه و حتی نابودی است. شهر را از آن جهت موجود زنده تلقی  کرده اند که  همانند یک موجود جاندار متولد می شود، رشد می کند، توسعه می یابد،تحرک و پویایی دارد.شهر منتظر شرایط و عوامل نمی ماند بلکه رشد می کند و توسعه می یابد واز آنجایی که   عوامل متعددی در رشد و ترقی آن دخالت دارند ، درست همانند یک موجود زنده باید به همه آن عوامل توجه شود تا رشد و توسعه آن نیز همه جانبه صورت گیرد . ما چه دخالت بکنیم و چه نکنیم  شهر به رشد و توسعه خود ادامه می دهد. پس چه بهتر که ساکنان و تصمیم گیرندگان در آن رویکردی سازمان یافته داشته و مسئولانه، برنامه ریزی نمایند و با اقدامات کارشناسی و تخصصی این موجود زنده را درست هدایت کرده و به سوی آینده سوق دهند.

فضای شهری به ترکیبی انسان ساز اطلاق می‌شود که از فعالیت‌ها، بناهای مختلف فرهنگی، اجتماعی، اداری، تجاری و مانند آن ونیز عناصر و اجزای شهری  تشکیل یافته است .حال اگر در این ترکیب مدیریت صحیح و کارشناسانه صورت گرفته باشد تلفیقی از بناها و معابر  به‌صورتی آراسته، هماهنگ و واجد نظم و بالطبع با ارزش‌های بصری سازمان یافته ،پدید می آید.

تحرک یکی از ویژگی هایی است که برای ادامه حیات یک موجود زنده لازم و ضروری است .برای آنکه فضای شهری خسته کننده و بی روح نباشد و بتواند پاسخگوی نیاز های اساسی مردم باشد باید با استفاده از فضاهای همگانی و زنده و پر تحرک بدان چهره انسانی بخشیده شود. آری ،شهر موجودی زنده است و ماهیتی پویا دارد و اهمال ها و کم کاری های ما در شهرسازی به مضاق این موجود زنده خوش نخواهد آمد.پس نباید آن را به حال خود رها کرد و سرنوشت و آینده شهر را نباید به تقدیر سپرد. شهروندان و مدیران شهری باید مسئولانه به وظایف شهروندی خود عمل نمایندو ابزار ادامه حیات مناسب را برای این موجود زنده پر تحرک فراهم نمایند.

باید بپذیریم که سرنوشت این موجود زنده دست ماست و در هر زمان نیز قابل تغییر است پس با شناسایی نیازهای این موجود زنده و عواملی که در رشد این موجود پرتحرک دخیل هستند . چنان برنامه ریزی نماییم که در آینده بتواندپاسخگوی نیاز های شهروندان و ساکنان خود باشد. یک موجود زنده فعال و سالم امکان زندگی سالم و کم خطر را برای ساکنان خود فراهم می نماید و برعکس یک شهر بیمار انواع بیماری ها را با ساکنان خود تقسیم می نماید . مثال بارز آن امروزه مشکلات عدیده ای است که در شهر های بزرگ مانند تهران و رشت وجود دارد .

اگر زخمی برتن یک موجود زنده بوجود آید باید ترمیم شود تا آن زخم عفونت نکرده و تبدیل به مرضی لا علاج نگرد.امروزه در شهر ما این موجود،زخم های کهنه و تازه زیادی بر تن خود دارد.که به برخی از آنها اشاره می نماییم.

به طور کلی  توجه نکردن به اصول توسعه پایدار، باعث بروز بیماریهای زیادی برای این موجود شده است. ساخت و سازهای بی برنامه و بدون توجه به هویت و حتی اقلیم بومی ،معماری های نا متجانس اداری،پول در آوردن ازمحل تخلفات ساختمانی،عدم تفکیک معماری از مهندسی ساختمان،کاسته شدن هرچه بیشتر از فضاهای عمومی، تخلیه فاضلاب  در رودخانه ها، معضل جمع آوری و بازیافت پسماندهای شهری، کم توجهی به فضای سبز، انجام طرحهای بدون مطالعه و یا با کارشناسی های غیر بومی ،گسترش بی رویه شاخک های فرعی شهر و از بین رفتن زمین های کشاورزی و باغی اطراف، سیستم حمل و نقل نامناسب، اشغال پیاده روها توسط مغازه داران و فروشندگان، کوچه های کم عرض و خیابان هایی که ظرفیت گسترش ندارند، بازارهای سنتی و هفتگی ناموزون، و… اینها بخشی از بیماریهای مدیریت امروزه شهرهای ما است.

آنچه که مشهود است، مدیریت شهری گرفتار روزمرگی شده است .بدنه غیر کارشناسانه و با افکار سنتی در مدیریت شهری چندان کارآمد نشان نمی دهد. ظاهرا انرژی شوراهای شهر و شهرداران محدود به اداره مجموعه شهرداری می شود. در واقع آنچه مشاهده می گردد. شورای شهر بیشتر در پی مدیریت شهرداری است تا برنامه ریزی برای اداره شهر ، شهرداران  هم گرفتار روزمرگی ها و اداره مجموعه شهرداری شده اند! پس چه کسی باید فکر کند؟ چه کسی برنامه ها رابنویسید؟چه کسی توان اجرای برنامه ها را دارد؟

حال بر رای دهندگان و انتخاب کنندگان است که با انتخاب شوراهایی کارآمد و کاربلد به این موجود زنده روحی تازه  بدمند، شوراهایی برگزینندکه بر مدار شایستگی بچرخند و برنامه ریزی بلد باشند. و برای ادامه حیات شهر و رفاه حال و آینده شهروندان ،توان برنامه ریزی و تصمیم گیری  داشته و علاج دردهای کهنه این موجود زنده را نیز بلد باشند.

Ali49.a@mailfa.com