شمال ما: «فشتکه» روستایی که سرسبزی شالیزارها با هنر حصیربافی پیوند خورده و جلوه تماشایی از همنشینی طبیعت، فرهنگ و خلاقیت مردان و زنان این خطه را به نمایش میگذارد؛ این روستا با طبیعت بکر و آب و هوای دلپذیر در نزدیکی شهرهای رشت و خمام هر ساله مقصد گردشگران زیادی از مناطق مختلف کشور است.
به گزارش خبرگزاری ایرنا، روستای فشتکه در منطقه جلگهای گیلان با زمینهای هموار، آبراههها و کشتزارهای پهناور برنج در نزدیکی خمام و در محدوده دسترسی به شهر رشت قرار دارد؛ این روستا با شالیزارها، آب و هوای مرطوب و هنر حصیربافی مشهور است؛ زندگی مردم این منطقه با طبیعت، کشت برنج و صنایعدستی پیوند زده شدهاست.
برای رفتن به روستای فشتکه باید از جاده اصلی رشت به سمت انزلی حرکت کرد؛ اندکی بعد از شهر خمام، تابلوی «به فشتکه روستای ملی حصیر ایران خوش آمدید» را میبینید؛این روستا در ۳ کیلومتری شهر خمام و ۱۹ کیلومتری شهر رشت (مرکز استان) قرار دارد؛ فشتکه از «فشت» و «که» تشکیل شده که «فشت» به معنی بلند و «که» نیز به مفهوم دِه یا روستاست.
کشاورزی به ویژه کشت برنج از مهمترین فعالیتهای اقتصادی اهالی روستای فشتکه است؛ صنایع دستی نیز نقش پررنگی در اقتصاد و معیشت مردم این روستا دارد؛ فشتکه به دلیل هنر سنتی حصیربافی معروف شده و یکی از قطبهای مهم تولید محصولات حصیری در ایران به شمار میرود؛ بافتهای حصیری این روستا حاصل ذوق، مهارت و تجربه نسلهای مختلف هنرمندان محلی از جایگاه ویژهای در میان صنایع دستی گیلان برخوردارست.

روستای فشتکه سال ۱۳۹۶ بهدلیل فعالیت گسترده در زمینه حصیربافی از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به عنوان روستای ملی حصیربافی ثبت شد و موزهای به نام «خانه حصیر ایران» نیز در این روستا دایر است؛ پیش از این فروشندگان صنایع دستی، حصیرهای خود را در بازهای هفتگی شهرهای اطراف میفروختند اما هماینک حصیرهای این روستا به کشورهایی همچون فرانسه، آلمان و امارات صادر میشود؛ بر اساس آخرین آمار، هماینک ۷۰۰ هنرمند فشتکه به حصیربافی و فروش محصولات حصیری فعالیت دارند.
«حصیربافی یکی از قدیمیترین و اصیلترین هنرها در صنایع دستی به شمار میرود؛ در صنایع دستی حصیربافی، رشتههای حاصل از الیاف گیاهان مخصوص را به وسیله دست یا ابزارهای مختلف به هم بافته، زیر و رو میکنند و یا میپیچانند تا سطح یک دستی ایجاد کنند که به آن حصیر میگویند از حصیربافی محصولات مختلف از جمله زیرانداز، سفره حصیری، انواع سبد و ظرف تولید میشود.»
فرماندار شهرستان خمام چندی پیش در بازدید از موزه صنایع دستی روستای فشتکه با بیان اینکه ثبت فشتکه بهعنوان روستای ملی حصیربافی، نشانگر ظرفیت ارزشمند فرهنگی و هنری این منطقه و حاصل سالها تلاش و هنر دستان توانمند مردم این روستاست گفت: این عنوان ملی، مسئولیت ما را برای حفظ، معرفی و حمایت از این میراث گرانبها دوچندان میکند.

سمیرا حسنی اظهار کرد: حصیربافی تنها یک حرفه نیست؛ بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم این منطقه به شمار میرود؛ هنری که نسل به نسل منتقل شده و امروز بهعنوان نمادی از اصالت، خلاقیت و خودباوری زنان و مردان هنرمند فشتکه شناخته میشود.
وی با تاکید بر ضرورت حمایت از فعالان این حوزه بیان کرد: صنایع دستی در کنار ارزشهای فرهنگی، از ظرفیت بالایی در ایجاد اشتغال، توانمندسازی خانوادهها و توسعه اقتصاد محلی برخوردارست و باید با برنامهریزی مناسب، ایجاد بازارچههای دائمی، آموزشهای تخصصی و توسعه مسیرهای بازاریابی، شرایط لازم برای رونق هرچه بیشتر این هنر فراهم شود.
فرماندار شهرستان خمام اضافه کرد: روستای ملی حصیربافی (فشتکه) میتواند به یکی از مقاصد مهم گردشگری فرهنگی در شهرستان خمام تبدیل شود و معرفی این ظرفیتها نقش موثری در جذب گردشگر و توسعه پایدار منطقه خواهد داشت.
وی اضافه کرد: همه دستگاههای اجرایی موظند با همکاری و همافزایی، زمینه معرفی هرچه بهتر ظرفیتهای روستای ملی حصیربافی فشتکه و حمایت عملی از فعالان این حوزه را فراهم کنند تا این هنر اصیل همچنان پویا و ماندگار باقی بماند.
سرپرست نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان خمام با بیان اینکه روستای فشتکه ظرفیتی برای گردشگری بومی گیلان است، گفت: با توجه به قرارگرفتن این روستا در کریدور منطقه آزاد انزلی، مسافران زیادی از مناطق مختلف کشور خمام و روستای فشتکه را بعنوان مقصد گردشگری انتخاب میکنند.

منصور هادیپور روز دوشنبه با بیان اینکه سه اقامتگاه بومگردی در روستای فشتکه فعال است، اظهار کرد: فشتکه مقصد جذاب گردشگری بوده و مسافران میتوانند با سفر به این روستا تجربه متفاوت از گردشگری روستایی داشته باشند.
وی بیان کرد: پرونده ثبتی روستای فشتکه (به دلیل فعالیت گسترده در زمینه حصیربافی) در شورای ملی صنایعدستی مورد نقد و بررسی قرار گرفت و در نهایت فشتکه از بین ۱۴ استان کشور و ۹ شهرستان گیلان فعال در حصیربافی به عتوان روستای ملی حصیربافی انتخاب و ثبت شد.
سرپرست نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان خمام اضافه کرد: بیشتر مردم روستای فشتکه از مرد و زن، پیر و جوان، نونهال و نوجوان با هنر حصیربافی آشنا هستند و خانوادهها در مکان ویژه تولید خانگی، فضایی را برای فروش اختصاص دادهاند.
وی با بیان اینکه تاکنون بیش از ۲۰۰ نفر از اهالی فشتکه در حوزه حصیربافی مجوز تولید انفرادی دریافت کردند، اظهار کرد: بهمن سال ۱۴۰۳ نیز نخستین فروشگاه الکترونیکی با (دریافت مجوز از درگاه ملی مجوزها) افتتاح شد.
هادیپور بیان کرد: تاکنون چهار رویداد فرهنگی با محوریت (حصیربافی) در روستای فشتکه برگزار شد؛ ضمن اینکه به صورت فصلی و سالیانه نیز نمایشگاه و بازارچه صنایع دستی دایر میشود.
وی با اشاره به راهاندازی موزه حصیر گیلان در روستای فشتکه روبروی بن بست ۱۴۷ اظهار کرد: سال گذشته نزدیک یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان تسهیلات از محل اعتبارات کمبهره برای رونق و توسعه کسب و کار به هنرمندان صنایع دستی پرداخت شد.

خمام شهری کوچک در گیلان؛ جایی که هنر کهن حصیربافی موجب شد تا روستای فشتکه از این سرزمین بهعنوان نخستین روستای ملی حصیر کشور ثبت و طبیعت بکرش از تالابهای آرام تا جنگلهای فتاتو و کلبههای درختی گردشگران را به سفری شگفتانگیز دعوت کند.
به گزارش ایرنا، خمام که در واقع خُمِ آب بوده و به مرور زمان به خمام تبدیل شده، پیشتر از توابع شهرستان رشت بود و در سال ۱۳۹۹ به شهرستان ارتقاء داده شد؛ این شهر در هفت کیلومتری رشت واقع شده است و با شهر انزلی ۱۵ کیلومتر فاصله دارد؛ خمام در شمال از طریق ساحل زیبای جفرودبالا به دریای خزر متصل است و در غرب از طریق روستای دهنهسر شیجان و روستای جیرسرباقرخاله توسط رودخانه به شرق تالاب انزلی وصل است و هفت روستا گورابجیر صحرا، فشتکه اول و دوم، فتاتو، چاپارخانه، جفرود بالا، کویشا از روستاهای حومه خمام جزئی از منطقه آزاد انزلی هستند.
خمام نزدیکترین شهر به مرکز گیلان است که با ۳۹ روستا یکی از شهرهای مورد علاقه دوستداران گردشگری روستایی است؛ بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال ۹۵ دارای بیش از ۵۴ هزار و ۸۶۰ نفر جمعیت است که افزون بر ۲۰ هزار و ۸۹۷ نفر آن در شهر و ۳۳ هزار و ۹۶۳ نفر در روستا زندگی میکنند؛ این شهرستان دارای ۲ بخش (مرکزی و چوکام) و چهار دهستان چاپارخانه، کته سر، چوکام و فرشکی است.
مفاهیم گردشگری در دنیای امروز عمق یافته و گیلان با همه گیراییهای کم نظیرش برای آنانی که از ذوق سفر سرشارند سفرنامهای است بیانتها؛ ازاینرو ایرنا گیلان تلاش کرده در مجموعه گزارشهایی با عنوان «در مسیر باران، آشنایی با جاذبههای گیلان» با هدف بالابردن سطح آگاهی در مورد نقش گردشگری در جامعه جهانی و نشاندادن چگونگی تاثیر این صنعت بر ارزشهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در سراسر جهان تنها اشارتی کلی به مقاصدی بارز از شهرستانهای استان برای علاقهمندان به سیاحت گردی داشته باشد.
دیدگاهتان را بنویسید