• صفحه نخست
• درباره ما
• تماس با ما

شمال ما: روند طبیعی پا به سن گذاشتن در مردان با یک سری تغییرات فیزیکی، هیجانی و شناختی همراه است. بسیاری از این تغییرات و علائم مربوطه در موارد کمبود آندروژن (هورمون های جنسی مردانه) نیز ملاحظه می شود. بنابراین ممکن است بسیاری از تغییراتی که به مرور زمان در یک مرد پا به سن گذاشته ایجاد می شود، ناشی از کمبود آندروژن باشد .

دکتر علی حمیدی مدنی دانشیار و عضو هیئت علمی گروه ارولوژی دانشگاه علوم پزشکی گیلان در گفتگو با خبرنگار ایسنا، با بیان اینکه تستوسترون (هورمون جنسی مردانه) رل مهمی در حفظ سلامت و کیفیت زندگی مردان ایفا می کند، اظهار کرد: آندروپوز یا یائسگی مردانه که Late- onset hypogonadism نیز نامیده می شود یک سندرم بالینی و بیو شیمیایی در مردان پا به سن گذاشته است که با کاهش تستوسترون، بیماری ها و ناتوانی های مرتبط با سن و تضعیف سلامت عمومی همراه است.

وی افزود: این رخداد ممکن است به کاهش قابل ملاحظه کیفیت زندگی انجامیده و روی عملکرد ارگان های متعدد بدن عوارض و اثراتی را ایجاد کند. شیوع این بیماری در مردان بالای ۴۰ سال براساس سمپتوم های کلاسیک بیماری و سطح سرمی تستوسترون قابل ملاحظه بوده و حدود ۵ درصد بیان می گردد. اگرچه بنظر می رسد که میزان شیوع آن در جمعیت عام بیش از این باشد ولی تعداد زیادی از مبتلایان تشخیص داده نشده و درمان نشده باقی می مانند.

دکتر حمیدی مدنی با اشاره به اینکه پاتوفیزیولوژی این بیماری مختلط است، گفت: کاهش مرتبط با سن در سطوح سرمی تستوسترون ناشی از نقص در عملکرد هم بیضه ها و هم محور هیپوتالاموس – هیپوفیز است. البته گوناگونی قابل ملاحظه ای بین افراد، در سن آغاز و سرعت و شدت این کاهش وجود دارد .در حال حاضر تشخیص آندروپوز نیازمند وجود علائم و نشانه های بالینی موید کمبود تستوسترون است.

وی تصریح کرد: معاینه فیزیکی بیماران مشکوک به آندروپوز باید شامل ارزیابی میزان و توزیع موهای بدن شامل موهای سینه، زیر بغل و پوبیس، وجود و میزان بزرگی پستان ها، سایز و قوام بیضه ها و سایز آلت تناسلی باشد. پروستات باید مورد معاینه قرار گیرد. قد، وزن، BMI، دور کمر باید اندازه گیری شود زیرا علائم و نشانه های بالقوه موید کمبود تستوسترون در مردان شامل کوتاه شدن قد، کاهش توده عضلانی بدن، افزایش چربی بویژه تجمع چربی شکمی و افزایش BMIاست.

نایب رئیس و دبیر انجمن ارولوژی شاخه گیلان با بیان اینکه نشانه های بالینی که بیشترین همراهی را با آندروپوز دارند شامل کاهش لیبیدو (تمایلات جنسی) و کیفیت نامطلوب نغوط های صبحگاهی است، گفت: سایر نشانه های بالینی شامل اختلال عملکرد نغوطی (ناتوانی جنسی)، کاهش قدرت عضلانی، افزایش چربی های بدن، کاهش دانسیته استخوانی و استئو پوروز، بیحالی، کاهش خلق و خستگی و ضعف است. هیچ یک از این نشانه ها برای وضعیت کمبود تستوسترون اختصاصی نیستند. وجود یک یا چند نشانه از این نشانه های بالینی می تواند شک به آندروپوز را بر انگیزاند. وجود این نشانه ها باید با کاهش در سطوح سرمی تستوسترون همراه باشد تا تشخیص آندروپوز علامت دار مورد تایید قرار گیرد.

وی علائم و نشانه های با اختصاصیت کمتر را شامل کاهش انرژی، بی انگیزگی و عدم اعتماد به نفس، احساس غم و اندوه، کاهش تمرکز و اختلال حافظه، اختلالات خواب، آنمی (کم خونی) خفیف و کاهش توانایی انجام کارها بیان کرد و گفت: فاکتورهای خطر برای رویداد آندروپوز در مردان مسن شامل بیماری های مزمن، دیابت قندی تیپ ۲ ، اختلال عملکرد تیروئید، هیپرپرولاکتینمی، COPD ، آرتریت روماتوئید، چاقی، سندرم متابولیک، استرس و هموکروماتوزیس هستند، کمبود ویتامین Dنیز ممکن است یک رل اساسی در پاتوژنز این بیماری ایجاد نماید.

دکتر حمیدی مدنی ادامه داد: اگرچه غربالگری برای این بیماری در جمعیت عمومی توصیه نمی شود اما بیماریابی در مردان با اختلالات بالینی کاهش لیبیدو، کاهش نعوظ های صبحگاهی، اختلال عملکرد جنسی، کاهش خلق و خستگی و ضعف، اختلال شناختی، مقاومت به انسولین، چاقی، سندرم متابولیک، دیابت تیپ ۲، کاهش توده و قدرت عضلانی بدن، کاهش دانسیته استخوانی و اوستئوپوروز، کاهش سر زندگی، کمبود ویتامین Dو موارد مصرف گلوکوکورتیکوئیدها و اوپیوئیدها توصیه می شود.

وی تصریح کرد: پذیرفته شده ترین پارامتر برای اثبات وجود آندروپوز اندازه گیری سطح تستوسترون تام سرم است. متاسفانه در خصوص آستانه پایین سطح تستوسترون تام سرم برای تعریف آندروپوز اتفاق نظر وجود ندارد اما مقادیر سرمی بالای L/nmol ۱۵ معمولا تشخیص آندروپوز یا هیپوگنادیزم را رد می کند و معمولا مردان با سطوح تستوترون سرمی زیر nmol/L ۸ نیازمند جایگزینی تستوسترون می باشند .

نایب رئیس و دبیر انجمن ارولوژی شاخه گیلان با بیان اینکه هدف از درمان عبارت است از بهبود نشانه های بیماری و حصول سطوح فیزیولوژیک تستوسترون، گفت: تستوسترون تراپی برای مردان دارای نشانه های بیماری که مستعد درمانند و علائم و نشانه های کلاسیک کمبود تستوسترون را دارند توصیه می شود.

وی افزود: ترکیبات مختلف تستوسترون باید برای درمان جایگزینی تستوسترون بکار روند. در حال حاضر اشکال داخل عضلانی، زیر جلدی، روی جلدی، خوراکی و بوکال وجود دارند که بی خطر و موثرند. به دلیل احتمال ایجاد عوارض ناخواسته در حین درمان بویژه افزایش هماتوکریت که نیازمند قطع سریع درمان جایگزینی تستوسترون است، ترکیبات تستوسترونی کوتاه اثر بر انواع طولانی اثر در شروع درمان بیماران مبتلا ارجحند.

دکتر حمیدی مدنی با بیان اینکه هدف درمان جایگزینی با تستوسترون، حفظ سطوح سرمی تستوسترون در محدوده طبیعی است، گفت: در مردان با اریتروسیتوزیس قابل ملاحظه (هماتوکریت بالای ۵۰ درصد) آپنه خواب درمان نشده یا نارسانی قلب درمان نشده نباید درمان جایگزینی تستوسترون را پیش از درمان این وضعیت های همراه شروع نمود. درمان با تستوسترون در مردان مبتلا به سرطان پروستات یا سرطان پستان ممنوع است. همچنین استفاده از تستوسترون در مردان در معرض خطر ایجاد سرطان پروستات ممنوعیت نسبی دارند .

دانشیار و عضو هیئت علمی گروه ارولوژی دانشگاه علوم پزشکی گیلان خاطرنشان کرد: بهبود در تظاهرات بیماری را به دنبال درمان باید رصد نمود. عدم رویداد بهبودی در یک دوره زمانی معقول منجر به قطع درمان و جستجو برای سایر علل نشانه های بیمار می شود. ارزیابی بیمار ۳ ، ۶ و ۱۲ ماه بعد از آغاز درمان و سپس سالیانه توصیه می شود تا معلوم شود که آیا نشانه های بیماری به درمان پاسخ داده اند و آیا بیمار دچار عارضه درمان نشده و مایل به ادامه درمان می باشد یا خیر. مونیتورینگ هماتوکریت، دانسیته استخوان، اندازه گیری PSAو معاینه پروستات (DRE) و IPSS/AUA توصیه شده است.

وی گفت: بهبودی در علائم و نشانه های آندروپوز یا هیپوگنادیزم برای ارگانهای مختلف در زمان های مختلفی روی می دهد مثلا بهبودی در لیبیدو ظرف سه هفته از شروع درمان جایگزینی با تستوسترون آغاز می گردد اما تا ۶ هفته از شروع درمان برای بروز بهبودی قابل ملاحظه در عملکرد جنسی، زمان لازم است. بهبودی در وضعیت استخوانی نیز بعد از ۶ ماه از شروع درمان آغاز می گردد و در ۱۴ تا ۳۶ ماه به حداکثر می رسد .

وی با بیان اینکه در حال حاضر هیچ شاهد قطعی مبنی بر اینکه درمان جایگزینی تستوسترون باعث افزایش ریسک ایجاد بزرگی خوش خیم پروستات( (BPH یا بدتر شدن علائم ادراری گردد، وجود ندارد، گفت: از طرفی شواهدی وجود دارد که درمان جایگزینی با تستوسترون باعث بهبودی علائم ادراری در مردان هیپوگنادال مبتلا به BPHخفیف می شود .

دکتر حمیدی مدنی اضافه کرد: در عین حال شواهدی وجود ندارد که درمان جایگزینی با تستوسترون سبب تبدیل ضایعات ساب کلینیکال پروستات به سرطان پروستات آشکار بالینی شود لذا شواهدی وجود دارد که تستوسترون می تواند سبب تحریک رشد و تشدید سمپتوم ها در مردان مبتلا به سرطان پروستات پیشرفته و متاستاتیک شود پس قبل از شروع درمان جایگزینی با تستوسترون، باید ریسک سرطان پروستات در بیمار را با استفاده از معاینه پروستات ِDRE) ) و اندازه گیری PSA سرم ارزیابی کرد. پس از شروع درمان جایگزینی تستوسترون، باید بیمار را در ماه های ۳ ، ۶ ،۱۲ و پس از آن حداقل سالیانه مونیتور کرد و اگر به هر دلیل ریسک سرطان پروستات در بیمار بالا باشد بیوپسی پروستات تحت هدایت سونوگرافی توصیه می شود.

وی خاطرنشان کرد: پیشگیری از چاقی و سندرم متابولیک و حفظ یک اسلوب زندگی (Life Style) سالم، شامل فعالیت فیزیکی و مغزی (mental)کافی و مصرف غذای سالم ممکن است رویداد بیماری را به تاخیر انداخته یا از بروز آن پیشگیری کند.