آینده کوچ، در گرو اقدام امروز ما؛
شمال ما: «روز جهانی پرندگان مهاجر» سال ۲۰۲۵، با شعار «فضاهای مشترک: ایجاد شهرها و جوامع دوستدار پرندگان»، نگاهی نو از ارتباط بین انسان و طبیعت ارائه میدهد.
هر ساله دومین شنبه ماه مه بهعنوان «روز جهانی پرندگان مهاجر» در جهان گرامی داشته میشود؛ روزی برای یادآوری یکی از شگفتانگیزترین پدیدههای طبیعت «مهاجرت میلیونها پرنده از عرضهای شمالی به مناطق گرمتر». اما سالهاست که در استان گیلان، یکی از اصلیترین توقفگاههای این سفر جهانی، زنگ خطر برای پرندگان مهاجر به صدا درآمده است.
آسمان گیلان؛ شاهراه کوچ بزرگ پرندگان
استان گیلان، با تالابهای دائمی و فصلی و همچنین تنوعی از پهنههای جنگلی و ساحلی، نقش کلیدی در مسیر مهاجرت پرندگان ایفا میکند. تالابهایی همچون انزلی، بوجاق، استیل و آبگیرهای اطراف سفیدرود، نهتنها محل زمستانگذرانی، بلکه زیستگاه فصلی بسیاری از گونههای کمیاب و در معرض خطر به شمار میآیند. اما این اکوسیستمهای حساس، اکنون با تهدیدهایی فزاینده مواجهاند.
تالابهای گیلان؛ در حال احتضار
خشکی تالاب انزلی، بهعنوان مهمترین تالاب بینالمللی شمال کشور، یکی از بحرانیترین چالشهای زیستمحیطی گیلان است. کاهش آب ورودی، رسوبگذاری گسترده، ورود فاضلاب شهری و صنعتی و ساختوسازهای غیراصولی، این تالاب را به مرز فروپاشی اکولوژیک رسانده است. در نتیجه، پرندگان آبزی مهاجر که زمانی اینجا برای تغذیه و استراحت فرود میآمدند، اکنون با کاهش شدید منابع غذایی و کیفیت زیستگاه مواجهاند.
شکار غیرقانونی؛ فروش پرندگان در بازارهای محلی
شکار بیرویه و اغلب غیرقانونی، تهدیدی جدی برای پرندگان مهاجر در گیلان است. با وجود ممنوعیتها و محدودیتها، هر سال در فصل مهاجرت، بازارهای محلی گیلان محل فروش غیرقانونی گونههایی مانند چنگر، خوتکا، مرغابی سرسفید و… هستند. استفاده از اسلحههای شکاری و تورهای هوایی، فشار مضاعفی را بر جمعیت این گونهها وارد کرده و اکوسیستم را ناپایدارتر ساخته است.
توسعه ناپایدار؛ بهای سنگین شهرسازی و گردشگری بیضابطه
گسترش ویلاسازی، ساختوسازهای حاشیهای و پروژههای گردشگری بدون ارزیابی محیطزیستی، ضربهای خاموش اما پیوسته به زیستگاههای پرندگان وارد میکند. مناطقی چون بوجاق و استیل، که زمانی محل تجمع پرندگان مهاجر بودند، امروز زیر سایه تردد خودروها، آلودگی صوتی و نوری و تخریب پوشش گیاهی قرار دارند. این فشارها باعث شده برخی گونهها مسیر مهاجرت خود را تغییر دهند یا دیگر به این مناطق بازنگردند.
چالشهای نوظهور؛ از آلودگی نوری تا تغییرات اقلیمی
افزایش نورهای مصنوعی در اطراف شهرهایی مانند رشت، انزلی و لاهیجان، مسیر پرندگان شبکوچ را مختل کرده است. پرندگانی که با استفاده از نور ستارگان جهتیابی میکنند، دچار سردرگمی میشوند و گاه با سازهها یا خطوط برق برخورد میکنند. همچنین، تغییرات اقلیمی و بینظمی در الگوهای بارندگی و دما در شمال ایران، زمانبندی مهاجرت و جوجهآوری بسیاری از گونهها را بههم زده است.
آینده کوچ؛ در گرو اقدام امروز ما
استان گیلان امروز بر سر یک دو راهی ایستاده است؛ یا با اتخاذ سیاستهای مشارکتی، به الگویی موفق در حفاظت از طبیعت بدل شود یا با تداوم روند فعلی تنها خاطرهای از عبور پرندگان در آن باقی بماند.
در روز جهانی پرندگان مهاجر، زمان آن فرارسیده که نهادهای مسئول، جوامع محلی، کنشگران محیطزیست و رسانهها، نه با شعار بلکه با اقداماتی عملی وارد میدان شوند؛ از توقف پروژههای مخرب، تا مدیریت پایدار منابع آبی و مقابله با شکار و بازارهای غیرقانونی حیاتوحش و نیز فرهنگسازی.
«روز جهانی پرندگان مهاجر» سال ۲۰۲۵، با شعار «فضاهای مشترک: ایجاد شهرها و جوامع دوستدار پرندگان»، نگاهی نو از ارتباط بین انسان و طبیعت ارائه میدهد. در جهانی که شهرنشینی با سرعتی بیسابقه گسترش مییابد، این پیام جهانی میخواهد یادآوری کند که ما با پرندگان در یک فضا زندگی میکنیم و آنها نیز سهمی از این زمین دارند.
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید