با پسروی آب دریای خزر؛
شمال ما: پسروی آب دریای خزر یکی از مشکلات بزرگی است که گریبانگیر بزرگترین دریاچه جهان شده است و این نگرانی را به وجود آورده است که شاید این دریاچه دچار خشکسالی شود.
به گزارش خبرگزاری فارس، دریای خزر (بزرگترین دریاچه جهان) با وسعت ۳۷۶،۰۰۰ کیلومتر مربع و خط ساحلی هفت هزار پانصد کیلومتر در شمال کشور قرار دارد و توسط کشورهای ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، جمهوری ترکمنستان و قزاقستان احاطه شده است. سطح آب دریا به طور متوسط حدود ۲۸ متر پایینتر از دریای آزاد است، بنابراین برای ذکر تراز آب از علامت منفی استفاده می شود. همچنین محل زیست ۵۷۵ نوع گیاه و هزار و ۳۳۲ گونه جانوری و محل زیست و رشد مرغوبترین ماهیهای جهان به ویژه ماهیان خاویاری است. در دریای خزر یکی از پستانداران آبزی کمیاب دنیا نیز زندگی می کند که فک خزری نامیده میشود.
اما چند سالی است که کاهش تراز آب دریای خزر یا همانطور که مردم عادی میگویند پایین رفتن یا پسروی سطح آب دریا سوالات زیادی را در اذهان مردم عادی و حتی مسئولان ایجاد کرده است. در حالیکه طی دهههای ۶۰ و ۷۰ خورشیدی بالاآمدن آب دریا نیز موجب خسارتها و نگرانیهای شده بود این بار عقب رفتن آب دریا همان نگرانیها را پدید آورده است.
طبق آمار، سطح آب دریای خزر طی چند سال گذشته حدود ۳۸ سانتی متر کاهش داشته است و در اثر کاهش ۱۷۰ سانتیمتری سطح آب خزر از دهه ۷۰ تاکنون بنا بر بررسیهای کارشناسی مسوولان مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر این عقب نشینی قابل ملاحظه دریا به افزایش گستره زیادی از عرصه ساحلی در سواحل شمالی به ویژه غرب مازندران منجر شده است.
بر اساس مطالعه صورت گرفته در سال ٢٠١٧ مشخص شد که آب خزر تا سال ٢٠۵٠ پسروی خواهد داشت و این پسروی بنا به گفته کارشناسان به علت تغییر اقلیم است که احتمال افزایش هم دارد در حالی که حدود ۵۰ درصد پسروی دریایی خزر به سرعت تبخیر آب در آن بر میگردد و در صورتی که این روند با این سرعت ادامه یابد ٢٠ تا ٢۵ درصد مساحت خزر در بخش شمالی که سواحل روسیه را شامل میشود، کاهش خواهد داشت.
نتایج این مطالعات همچنین نشان داده فقط در سال های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۰ سطح آب دریای خزر با کاهش حدود ۵۰ سانتیمتری مواجه بوده است که این رخداد به عقب نشینی دریا از ۲۰ متر تا ۱۵۰ متر در سواحل مختلف منجر شده است.
مطالعات و اندازه گیری دقیق زمینی که در ایستگاههای شاخص ساحلی دریای خزر انجام گرفته این مساله سبب افزایش قابل توجه محدوده ساحلی در طول بیش از ۸۵۰ کیلومتر سواحل شمالی کشور شد و کارشناسان معتقدند: با تشدید روند کاهشی آب، شاهد پسروی بیشتر دریا و خروج بخش عمده ای از بستر دریا در آینده نه چندان دور باشیم.
علی ارواحی کارشناس تالابها در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری فارس گفت: گزارش موسسه تحقیقات آب کشور بیان می کنه از سال ۷۵ تا امروز تراز آب دریای خزر ۲۱۰ سانتیمتر کاهش پیدا کرده و ۷۶ سانتیمتر یک سوم این کاهش ظرف ۳ سال اخیر از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ اتفاق افتاده و روند کاهش تراز در حال بیشتر شدن است که این باعث پسروی ۱۰ تا ۱۰۰ متری خط ساحلی دریای خزر میشود.وی ادامه داد: در نواحلی مختلف شده که در بیشترین پسروی را در نوار ساحلی دریای خزر در شمال و شرق دریای خزر محدود به روسیه و ترکمنستان میبینیم چرا که مناطق کم عمق بین ۵ تا ۶ متر به حساب میآیند.
ارواحی افزود: عواملی مختلفی در کاهش تراز و پسروی خط ساحلی تاثیرگذار است مهمترین آن کاهش آب دهی رودخانه ولگا و سایر رودخانههای تغذیه کننده دریاچه است که ۱۳۰ رودخانه میشوند اما در این میان رودخانه ولگا مهمترین است که ۸۰ درصد سهم آب دریاچه را رودخانه ولگا و بقیه را مابقی رودخانهها تایین میکنند مثل کرا، سفیدرود، سلاک، اترک و هراز هستند، متاسفانه بیش از ۴۰ سد بر مسیر ولگا ساخته است و ۱۸ سد دیگر هم در دست ساخت دارد.
این کارشناس تالاب بیان کرد: رودخانه ولگا برای روسیه بسیار مهم است برای تولید انرژی کشاورزی، برای تامین آب مسکو و یکسری از شهرهای اصلی کشور روسیه به آن وابسته هستند. در آخرین گزارش کمیته آب شناسی دریای خزر کاهش سهم رودخانه ولگا از ۲۱۲ کیلومتر مکعب در سال ۲۰۲۲ به ۲۰۷ کیلومتر مکعب در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد موضوع کاهش آب دهی رودخانه ولگا به طور خاص و سایر رودخانهها دریای خزر تاثیرگذار است.
«ام البنین خسروی»
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت برای " شمال ما " محفوظ میباشد.
طراح و کدنویس " گیل دیزاین "
دیدگاهتان را بنویسید